دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١١٤١
| ابن خراسان، ابوالحسن جلد: ٣ شماره مقاله:١١٤١ |
اِبْنِ خُراسان، ابوالحسين احمد بن حسين بن حيدرة طرابلسى (د ٤٩٧ق/١١٠٤م)،
شاعر. اطلاع ما از زندگى وي بسيار اندك است. گويا بسيار جوان بود كه به
دمشق سفر كرد. تاريخ ورود او به دمشق همزمان با ورود بنو علوش به اين شهر
است، اما در منابع به اين تاريخ اشارهاي نشده است، وي مدتى در اين شهر
اقامت گزيد و همانجا همسري اختيار كرد. ظاهراً در اين مدت روزگار را به
خوشگذرانى و بادهخواري سپري مىكرده است (ابن منظور، ٣/٥٢؛ قس: ابن
جوزي، ٨(١)/١٠)، اما دانسته نيست كه وي به چه سبب اين شهر را ترك گفته
است. گويا به بغداد نيز سفر كرده (صفدي، ٦/٣٥١) و شايد هنگام بازگشت به
طرابلس بوده كه از اين شهر گذشته است. ابن منظور (همانجا) او را شاعري
مشهور معرفى مىكند و اخلاق او را مىستايد. سبب اختلاف ابن خراسان با والى
و قاضى طرابلس، فخرالملك بن عمار و برادرش روشن نيست، اما همين امر موجب
شد كه وي اشعاري در هجاي آن دو بسرايد، پس به دستور قاضى ابن عمار، او را
چندان زدند كه جان سپرد (ابن منظور، ٣/٥٣؛ ابن تغري بردي، ٥/١٨٨).
با اينكه ابن جوزي (همانجا)، ابن خراسان را صاحب ديوان شعر مىداند، اما از
آثار او جز چند بيت چيزي بر جاي نمانده است. قطعهاي كه ياقوت (٣/٥٣٣) در
اشتياق دوستان از او نقل كرده، عمدهترين اثري است كه از شعر وي
مىشناسيم.
مآخذ: ابن تغري بردي، النجوم؛ ابن جوزي، يوسف، مرآة الزمان، حيدرآباد دكن،
١٣٧٠ق/١٩٥١م؛ ابن منظور، مختصر تاريخ دمشق لابن عساكر، به كوشش رياض
عبدالحميد مراد، دمشق، ١٩٨٤م؛ صفدي، خليل، الوافى بالوفيات، به كوشش س.
ددرينگ، بيروت، ١٣٩٢ق/١٩٧٢م؛ ياقوت، بلدان. ايرانناز كاشيان (رب) ٢٨/٤/٧٧
ن * ٢ * (رب) ١/٥/٧٧