دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠٩٩
| ابن حسام خوافی جلد: ٣ شماره مقاله:١٠٩٩ |
اِبْنِ حُسامِ خوافى، مولانا جمالالدين محمدبنحسام (د ٧٣٧ق/ ١٣٣٧م)، شاعر
سدههاي ٧ و ٨ق/١٣ و ١٤م. وي در اصل از مردم خواف بوده ولى در شهر هرات
زندگى مىكرده است و مرقدش نيز در آنجاست. ابن حسام از شاعران دربار ملك
شمسالدين كَرت بوده و در قصيدهاي كه در ٧٢٩ق به زبان عربى سروده، اين
پادشاه را مدح گفته و تاريخ ابتداي سلطنت او را بيان كرده است (دولتشاه،
١٦٩؛ اوحدي، ١٠٦). از غزليات او مقدار اندكى در تذكرهها بر جاي مانده و همين
نمونههاي مختصر نشان مىدهد كه وي در غزلسرايى توانا و صاحب ذوق بوده
است. وي در شعر «محمد» و «ابن حسام» تخلص مىكرده است (نفيسى، ١/٢٠٦). از
او مستزادي به مطلع:
آن كيست كه تقدير كند حال گدا را در حضرت شاهى
كز غلغل بلبل چه خبر باد صبا را جز ناله و آهى
در دست است كه بسيار معروف است و به گفتة دولتشاه سمرقندي (ص ١٦٩-١٧٠)
خواجه عبدالقادر عودي تصنيفى و قولى بر آن ساخته است.
مآخذ: اوحدي بليانى، تقىالدين، عرفات العاشقين، نسخة خطى ملك، شم ٥٣٢٤؛
دولتشاه سمرقندي، تذكرة الشعرا، تهران، ١٣٣٨ش؛ نفيسى، سعيد، تاريخ نظم و نثر
در ايران و در زبان فارسى، تهران، ١٣٤٤ش. فتحالله مجتبائى (رب) ٢٦/٣/٧٧
ن * ٢ * (رب) ٢٨/٣/٧٧