دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٩٦٠
| ابن بزری جلد: ٣ شماره مقاله:٩٦٠ |
اِبْنِ بَزْري، زينالدين جمال الاسلام ابوالقاسم عمر بن محمد بن احمد بن
عكرمة جزري (٤٧١-٥٦٠ق/١٠٧٨- ١١٦٥م)، فقيه شافعى. ابن بزري اهل جزيرة ابن
عمر - شهري در شمال موصل (اكنون در تركيه) كه از آن تا موصل ٣ روز راه و
محاط به دجله است (ياقوت، ٢/١٣٨) - و امام، فقيه، مفتى و مدرس آن شهر بود
(ابن خلكان، ٣/٤٤٤- ٤٤٥). بزري منسوبِ بزر به معنى استخراج روغن كتان است
(ذهبى، سير، ٢٠/٣٥٢). وي نخست در جزيرة ابن عمر فقه را از شيخ ابوالغنائم
محمد بن فرج سلمى فارقى كه نزيل جزيره بود و نيز از دادري فرا گرفت (ابن
خلكان، همانجا؛ اسنوي، ١/٢٥٨). وي از دانش عمويش هم بهرهور شد (همانجا). پس
به بغداد سفر كرد و نزد كياي هراسى و امام محمد غزالى و برادرش احمد غزالى
دانش آموخت و با ابوبكر شاشى (چاچى) صاحب كتاب المستظهري مصاحبت داشت و
گروهى از دانشمندان را درك كرد و از علم آنان سود جست (ابن خلكان، ٣/٤٤٤).
آنگاه به جزيره بازگشت و به تدريس پرداخت و مردم از نقاط مختلف به او
روي آوردند (همو، ٣/٤٤٥). وي در فقه شافعى يگانة روزگار بود (ابن اثير،
١١/٣٢١؛ ابوالفدا، ٥/٥٩).
ابن بزري كتاب المهذب شيخ ابواسحاق شيرازي را شرح و اشكالات و اسماء رجال
آن را بيان و تفسير كرد و آن را الاسامى و العلل من كتاب المهذب ناميد
(ابن خلكان، ٣/٤٤٥). فتاوي او نيز مشهور است و سبكى بعضى از آنها را به
تفصيل آورده است (٧/٢٥٢-٢٥٣). ابن بزري ٨٩ سال عمر كرد و در جزيره درگذشت
(ذهبى، العبر، ٣/٣٣؛ اسنوي، ١/٢٥٨).
مآخذ: ابن اثير، الكامل؛ ابن خلكان، وفيات؛ ابوالفدا، المختصر فى اخبار
البشر، بيروت، ١٣٨٠ق/١٩٦٠م؛ اسنوي، عبدالرحيم، طبقات الشافعية، به كوشش
عبدالله جبوري، ١٣٩٠ق؛ ذهبى، محمد، سير اعلام النبلاء، به كوشش شعيب
الا´رنؤوط و ديگران، بيروت، ١٤٠٥ق/١٩٨٥م؛ همو، العبر، بيروت، ١٤٠٥ق/ ١٩٨٥م؛
سبكى، عبدالوهاب، طبقات الشافعية الكبري، به كوشش محمود محمد طناحى و
عبدالفتاج محمد حلو، قاهره، ١٣٨٣ق/١٩٦٤م؛ ياقوت، بلدان. محمدآصف فكرت (رب)
٢٤/٧/٧٦
ن * ٢ * (رب) ٢٩/٧/٧٦