دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٣١٦
| ابن سفيان جلد: ٣ شماره مقاله:١٣١٦ |
اِبْنِ سُفْيان، ابوعبدالله محمد بن سفيان قيروانى (د اول صفر ٤١٥/١٤ آوريل
١٠٢٤)، مقري و فقيه مالكى. از جزئيات زندگى او اطلاعى در دست نيست. همين
مقدار مىدانيم كه در قيروان زاده شد و پيش از ٣٨٠ق/٩٩٠م جهت فراگيري
قرائت و فقه به مصر مسافرت كرد و بدون اينكه به حج رود به وطن بازگشت.
او در ٤١٣ق عازم مكه شد و حدود يك سال در آنجا مجاور شد؛ سپس به مدينه رفت
و در آنجا بيمار شد و درگذشت و در قبرستان بقيع مدفون گرديد (ابن جزري، غاية،
٢/١٤٧). او اشتهار خود را مرهون كتاب الهادي در قرائات هفتگانه است كه مورد
استفادة مقريان پس از وي قرار گرفته است (نك: ابن جزري، همانجا؛ همو، النشر،
٦٦؛ قسطلانى، ١/١٠٨).
از مشايخ مصري وي در قرائت مىتوان ابوطيب عبدالمنعم بن غلبون و اسماعيل
بن محمد مهري را نام برد. او همچنين از يعقوب بن سعيد هواري و كردم بن
عبدالله نيز قرائت آموخته است (ابن جزري، غاية، همانجا). از جملة راويان وي
در قرائت عبدالملك بن داوود قسطلانى، ابوالعباس مهدوي و ابوالحسن عجمى
هستند (همانجاها). به گفتة ذهبى (١/٣٠٥) حاتم بن محمد، دلاء و ديگران نيز از
وي حديث شنيده و روايت كردهاند. ابن سفيان، افزون بر قرائت در فقه نيز
دستى داشت و آن را نزد ابوالحسن على بن محمد بن خلف قابسى آموخت و در
فقه مالكى صاحب نام گرديد (ذهبى، همانجا؛ ابن فرحون، ٢/٣٠٤). ابوعمرو دانى
مدتى با ابن سفيان همدرس بوده و او را به فهم، حافظه و عفاف ستوده است
(ذهبى، ابن جزري، غاية، همانجاها).
تنها اثري كه از وي به ما رسيده الهادي فى القراءات است كه نسخهاي از
آن در كتابخانة فاتح استانبول (شم ٦١) نگهداري مىشود (نك: پرتسل، ٢١ I/٧١٨;
S, .(GAL, ابن جزري ( النشر، ١/٦٦ -٦٧) ضمن اينكه با سلسلة اسناد، اين كتاب
را روايت كرده، در جاي جاي النشر مطالب آن را آورده است.
مآخذ: ابن جزري، محمد، غايةالنهاية، به كوشش گ. برگشترسر، قاهره، ١٣٥٢ق/
١٩٣٣م؛ همو، النشر فى القراءات العشر، به كوشش على محمد ضباع، قاهره،
كتابخانة مصطفى محمد؛ ابن فرحون، ابراهيم، الديباج المذهب، به كوشش محمد
احمدي ابوالنور، قاهره، ١٣٩٤ق/١٩٧٤م؛ ذهبى، محمد، معرفة القراء الكبار، به
كوشش محمد سيد جاد الحق، قاهره، ١٣٨٧ق/١٩٦٧م؛ قسطلانى، احمد، لطائف
الاشارات، به كوشش عامر سيد عثمان و عبدالصبور شاهين، قاهره، ١٣٩٢ق/١٩٧٢م؛
نيز:
, S; Pretzl, O., X Die Wissenschaft der Koranlesung n , Islamica, Leipzig, ١٩٣٤.
حسن صفرينادري
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا