مى‌گردد و دولت اسلامى نيز همچون ساير دولتها موظف به دريافت مالياتى به عنوان زكات از داراييهاى امت اسلامى گرديده است چنانكه به صراحت آيه، خود پيامبر (ص) بر انجام اين وظيفه مأموريت يافت و بنا به شرحى كه در روايات آمده بى‌درنگ آن را بر مردم ابلاغ نمود و مناديان از طرف پيامبر (ص) دستور پرداخت زكات را به مسلمانان اطلاع دادند. [١]

انحصار زكات به اموال خاص در نه مورد مفاد آيه مذكور نيست و اين سنت عملى پيامبر (ص) است كه از انواع نه گانه درآمدهاى زمان خود زكات گرفت.

همانگونه كه اصل نماز، فريضه قرآنى است و لكن تعداد ركعات آن، سنت نبوى (ص) مى‌باشد. [٢]

ظاهر آيه: (خُذْ مِنْ أَمْوٰالِهِمْ صَدَقَةً‌) به لحاظ ادبى بيانگر آن است كه از همه نوع اموال اشخاص، زكات گرفته مى‌شود چنانكه انفاق نيز به مقتضاى آيه: (وَ مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ يُنْفِقُونَ‌) [٣] و نيز آيه: (أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبٰاتِ مٰا كَسَبْتُمْ وَ مِمّٰا أَخْرَجْنٰا لَكُمْ مِنَ اَلْأَرْضِ‌) ٤ به همه نوع درآمد و كالايى كه از طريق كسب و تجارت و نيز از زمين به دست مى‌آيد تعلق مى‌گيرد.

تعيين موارد نه گانه براى زكات و معاف شمردن مازاد بر آن از سوى پيامبر (ص) مى‌تواند به صورت يك حكم دايمى و تبيينى بر عموم مفهوم آيه زكات باشد چنانكه در موارد متعدد ديگرى نيز روال چنين بوده كه قرآن اصل تشريع را به صورت كليات بيان مى‌كرده و تبيين تفصيلى آن بر عهده پيامبر (ص) بوده است و نيز مى‌تواند چنانكه برخى احتمال آن را داده‌اند [٥] ، بر اساس مقتضيات عصر نبوى (ص) و به لحاظ ميزان نياز و نوع درآمدها و اموال آن زمان باشد كه بى‌شك اين دو مقوله: ميزان نياز و نوع درآمد در شرايط زمانى و مكانى متفاوت و متغير مى‌باشد و

[١] . رك: وسائل‌الشيعه، ج ٦، ص ٣ (عن الصادق (ع): لما نزلت آية الزكاة (خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا). «فى شهر رمضان فامر رسول الله (ص) منادياً فنادى فى النّاس انّ اللّه تبارك و تعالى قد فرض عليكم الزكاة كما فرض عليهم الصّلوة ففرض اللّه عليكم من الذّهب و الفضّة و الابل و البقر و الغنم و من الحنطه و الشعير و التمر و الزبيب نادى ذلك فى شهر رمضان و عفى عنهم سوى ذلك».

[٢] رك: وسائل‌الشيعه، ج ٦، ص ٣ (عن الصادق (ع): لما نزلت آية الزكاة (خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا). «فى شهر رمضان فامر رسول الله (ص) منادياً فنادى فى النّاس انّ اللّه تبارك و تعالى قد فرض عليكم الزكاة كما فرض عليهم الصّلوة ففرض اللّه عليكم من الذّهب و الفضّة و الابل و البقر و الغنم و من الحنطه و الشعير و التمر و الزبيب نادى ذلك فى شهر رمضان و عفى عنهم سوى ذلك».

[٣] . سوره انفال، آيه ٣.

[٤] . سوره بقره، آيه ٢٦٧.

[٥] . رك: آية الله منتظرى، كتاب الزكاة، ج ١، ص ٢٨١.