فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٢ - مبحث اول تجارت خارجى و اقتصاد سياسى اسلام

تجارى از «اكل مال بباطل» و سود بى‌جهت و داراشدن بلاجهت را ممنوع و حرام شمرده است.

٥. اصل عدم ركون: مناسبات تجارى مسلمانان و هرگونه روابط ديگر نبايد آنها را به بيگانه وابسته سازد. مناسبات و روابطى كه موجب پشتگرمى مسلمانان به كفار گردد و در نتيجه مسلمانان را به پشتيبانى كفار دلگرم سازد ممنوع است و در آيه (لاٰ تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النّٰارُ)١ شديداً از ركون و پشتگرمى به كفار نهى شده و تأكيد گرديده كه مخالفان اين رويه در عداد دشمن به شمار مى‌آيند. ركون اقتصادى در تجارت خارجى يكى از موارد اين آيه است.

٦. اصل حمايت از مظلومان: در روابط سياسى و اقتصادى خارجى اسلام، سهمى براى حمايت از مستضعفان پيش‌بينى شده است كه اين اصل در تجارت خارجى و به طور كلى در اقتصاد سياسى به طور جدى اثرگذار مى‌باشد و اين اصل به معنى مداخله در امور ديگران نيست و خود يك مسأله انسانى و مربوط به حقوق انسانهاى محروم است كه گامى بالاتر از حقوق بشر مى‌باشد.

٧. دفاع از حقوق همه مسلمانان: امت اسلامى واحد يكپارچه با رابطه برادرى و مسؤوليت مشترك است و به همين دليل دفاع از حقوق همه مسلمانان وظيفه هر دولت اسلامى است.

٨. عدم تعهد در برابر مستكبران: اسلام بر اساس نفى ظلم، سلطه گرى، استكبار و طاغوت هر نوع روابط تعهدآور با مستكبران را تحت عنوان «تعاون بر اثم» ممنوع شمرده است و مناسبات و روابط خارجى و از آن جمله تجارت خارجى نمى‌تواند دولت و ملت مسلمان را در برابر دولتهاى استكبارى به گونه‌اى متعهد سازد كه در جرايم آنها مجبور به مشاركت شود.

١٠. صلح متقابل با كشورهاى غير محارب: اصل اوليه در روابط و مناسبات امت اسلامى با ملتهاى ديگر صلح و تلاش در راه احياى همزيستى است. قرآن در آياتى چون: (وَالصُّلْحُ خَيْرٌ) [٢] و (وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها) [٣] و (لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ

[١] . سوره هود، آيه ١١٣.

[٢]. سوره نساء، آيه ١٢٨.

[٣] . سوره انفال، آيه ٦١.