مسلمانان به عمل نمى‌آيد و اين سرمايه‌هاى بى‌انتها يا از طريق شيوه‌هاى نامرئى استعمار غارت مى‌شود و يا توسط خود مسلمانان به هدر داده مى‌شود و يا استفاده بهينه از آنها به عمل نمى‌آيد.

قرآن خطاب به همه انسانها (وَ آت [١] [٦] [٤] ٨;اكُمْ مِنْ كُلِّ مٰا سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اَللّٰهِ لاٰ تُحْصُوهٰا إِنَّ اَلْإِنْسٰانَ لَظَلُومٌ كَفّٰارٌ) ١بارها نعمتهاى بيكران الهى را متذكر شده و به دو عامل مهم يادآورى نموده است كه در بهره بردارى از اين نعمتها به يكديگر ظلم ننمايند و با استفاده بهينه از آنها مراتب شكر گزاريشان را به اثبات برسانند.

ج - سرمايه عظيم و نيروى انسانى

قرآن دو عامل مهم توليد را كه سرمايه و نيروى انسانى است متذكر مى‌شود (وَ أَمْدَدْنٰاكُمْ بِأَمْوٰالٍ وَ بَنِينَ‌) [٢] و راه هر نوع بهانه‌گيرى را در توسعه مى‌بندد و حجت را تمام مى‌كند.

قرآن تأكيد مى‌كند كه در رسيدن به خودكفايى و تأمين نيازهاى مادى منتظر آسمان نباشيد و جز به نيروى كار خود تكيه نكنيد و اين اراده خود انسانهاست كه سرنوشت جمعى و فردى آنها را رقم مى‌زند. (إِنَّ اَللّٰهَ لاٰ يُغَيِّرُ مٰا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مٰا بِأَنْفُسِهِمْ‌) [٣] . مشيت خداوند در زندگى بشر، آن است كه تلاش هيچ زحمتكش تلاشگرى به هدر نرود چه مسلمان باشد و چه غير مسلمان، مرد باشد يا زن. (أَنِّي لاٰ أُضِيعُ عَمَلَ عٰامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثىٰ)‌٤ .طالبان دنيا و طالبان آخرت در مقابل اين سنت الهى به طور يكسان به اهداف و آرمانهاى خود مى‌رسند. (وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلدُّنْيٰا نُؤْتِهِ مِنْهٰا وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهٰا) [٥] .

انسان به ميزان تلاشش نتيجه مى‌گيرد (وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسٰانِ إِلاّٰ مٰا سَعىٰ‌) ٦پايبندى به تعهدات و باورهاى دين و ايمان به ارزشهاى اخلاقى از عوامل عمده توسعه هستند

[١] . سوره ابراهيم، آيه ٣٤.

[٢] . سوره اسراء، آيه ٦.

[٣] . سوره رعد، آيه ١١.

[٤] . سوره آل عمران، آيه ١٩٥.

[٥] . سوره آل عمران، آيه ١٤٥.

[٦] . سوره نجم، آيه ٣٩.