فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦ - ب - كار

[١] .

استفاده از كارهاى نامشروع براى كسب درآمد در شريعت اسلام ممنوع مى‌باشد و اين دسته از مشاغل و درآمدها در فقه تحت عنوان مكاسب محرمه، مورد بحث قرار گرفته است كه عليرغم عنوان جامع «مكاسب محرمه» از نظر مورد، بسيار متنوع و چشمگير مى‌باشد.

شيخ انصارى (ره) در كتاب

المكاسب١

بيش از سى نوع كار را كه مى‌تواند وسيله درآمد باشد به عنوان درآمدهاى نامشروع نام برده است كه تفصيل آن را مى‌توان به كمك حواشى [٢] و شرحهايى كه توسط فقهاى بزرگ [٣] به رشته تحرير درآمده به دست آورد.

٢.

به خدمت سرمايه درآمدن كار يكى از عوامل مشكل‌آفرين اقتصادى و تكاثر و تمركز ظالمانه ثروت مى‌باشد كه خطرات و مفاسد معنوى و مادى فراوانى را به دنبال دارد.

با توجه به نيروى عظيم انسانى درآمدزا اگر چنين منبع سرشار در خدمت سرمايه و به اسارت صاحبان سرمايه در آيد نه تنها ديگر از آن، نمى‌توان به عنوان يك راه حل سالم كسب درآمد انتظار گره گشايى داشت بلكه خود تبديل به عامل مخرب اقتصادى و عامل تباهى استعدادها و خلاقيتهاى انسانى و فساد فرد و جامعه گرديده و زيانهايش بر سودمنديهايش افزون خواهد شد.

براى جلوگيرى از چنين فاجعه‌اى، دولت اسلامى از باب حسبه و به منظور ممانعت از بهره‌كشى ظالمانه و فساد پرورى بايد كنترلهاى لازم را در مورد شرايط كار و ميزان دستمزدها اعمال نمايد و مناسبات كار و كارفرما را به صورت عادلانه تنظيم بخشد به طورى كه نه سرمايه‌ها هرز رفته و به سمت معاملات كاذب و زيانبار جذب گردد و نه نيروى خلاق كار به استثمار سرمايه‌داران در آيد.

به همين دليل است كه امروز ديگر روابط كار، كارگر و كارفرما از حوزه حقوق

[١] . رك: شيخ انصارى، مكاسب، ج ١، ص ٧-٢٣٣.

[٢] . رك: حاشيه سيد محمد كاظم يزدى، حاشيه شيخ محمد حسين اصفهانى، حاشيه آخوند خراسانى برمكاسب.

[٣] . رك: حضرت امام (قده)، مكاسب محرمه، ج ١ و ٢ و تقريرات درس آية الله خويى، مصباح الفقاهه، ج ١ و ٢، ص ٣٠١.