و به همان ميزان هم زير پاگذاردن دين و ارزشهاى والاى انسانى راه بهره‌مندى از مواهب دنيايى را مى‌بندد و نتايج توسعه‌يافتگى را در كام زندگى تلخ مى‌گرداند.

(وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ اَلْقُرى [١] [٦] [٤] ٨; آمَنُوا وَ اِتَّقَوْا لَفَتَحْنٰا عَلَيْهِمْ بَرَكٰاتٍ مِنَ اَلسَّمٰاءِ وَ اَلْأَرْضِ وَ لٰكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنٰاهُمْ بِمٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ‌) ١.

مسلمانان با انگيزه‌هاى اسلامى: (وَ لاٰ تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ اَلدُّنْيٰا) [٢] و با ايمان و اتكا به قدرت لايزال الهى و وعده‌هاى تخلف ناپذير او كه مفاد: (قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ اَلرِّزْقَ لِمَنْ يَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ وَ مٰا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ اَلرّٰازِقِينَ‌) [٣] مى‌توانند در سطح جهانى نيز نقش عمده‌اى را در توسعه ايفا نمايند.

د - همكارى بين‌المللى

دستورات اكيد اسلام مبنى بر لزوم تفاهم و مشاركت و همكارى در امور سودمند مادى و معنوى بين مسلمانان و ملتهاى ديگر و نيز در ميان همه ملتها از قواعد و اصولى است كه در نظام حقوقى اسلام به ويژه در عرصه بين‌المللى از اهميت فوق العاده‌اى برخوردار است.٤

بر اساس اين اصل اسلامى (وَ تَعٰاوَنُوا عَلَى اَلْبِرِّ وَ اَلتَّقْوىٰ وَ لاٰ تَعٰاوَنُوا عَلَى اَلْإِثْمِ وَ اَلْعُدْوٰانِ‌) [٥] ، مسلمانان مكلفند گامهاى بلند و پيشتازانه‌اى را در زمينه تفاهم و تعاون با ملتهاى ديگر بردارند و بى‌شك نتيجه عمل به اين اصل كلى مشاركت همه مسلمانان جهان در راه‌اندازى و پيشرفت حركت جهانى توسعه مى‌باشد، توسعه‌اى كه الگوى آن عدالت و ساختارها و برنامه‌هايش بر اساس ارزشهاى والاى انسانى است.

ه‌ - تجديد حيات علمى

جهان اسلام با دستمايه‌هايى از كتاب و سنت٦ در زمينه علم، ابتكار و اكتشاف

[١] . سوره اعراف، آيه ٩٦.

[٢] . سوره قصص، آيه ٧٧.

[٣] . سوره سبأ، آيه ٣٩.

[٤] . رك: همين قلم، همين مجموعه، ج ٣، حقوق بين الملل اسلام، ص ٤٤٩ و ٤٥٥.

[٥] . سوره مائده، آيه ٢.

[٦] . رك: محمد رضا حكيمى، الحياة، ماده علم.