فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٢٧ - مبحث اول رابطه جمعيت و اقتصاد

اگر بر اين محاسبات درصد مرگ و مير را نيز اضافه نماييم بايد اصولاً هر كشورى را به لحاظ رشد يا كاهش جمعيت به طور خاص و يا توجه به خصوصيات آن كشور ارزيابى نمود. در پاكستان و بوليوى در سال [١] ٩٨٨ تعداد مرگ و مير در هر هزار نفر ١٤ نفر بوده است، در حالى كه در كاستريكا و ونزوئلا از هر هزار نفر، چهار نفر جان خود را از دست داده‌اند. در حالى كه توسعه و بالا بودن سطح بهداشت و درمان در كشورهايى چون انگلستان، فرانسه، آلمان نتوانسته است سطح مرگ و مير را كاهش دهد. انگلستان مانند هند يازده نفر و فرانسه مانند مصر نه نفر و آلمان مانند مجارستان نزديك سيزده نفر در هر هزار نفر مرگ و مير داشته است.

در اين محاسبه اگر توليد ناخالص ملى را منظور بداريم، انگلستان با ١٠٤٣٠ دلار در برابر هند با ٣٠٠ دلار و فرانسه با ١٣٨٦٠ دلار در برابر مصر با ٧١٠ دلار و آلمان با ١٤٤٥٠ دلار در برابر مجارستان با ٢٢٤٠ دلار قرار دارد و از سوى ديگر كشور سوئيس با داشتن توليد سرانه ملى به ميزان ٢١٢٥٠ دلار داراى تراكمى معادل ١٥٩/٩ و تعداد مرگ و مير نه نفر در هزار نفر مى‌باشد و نيجريه با داشتن تراكم مشابه و ١٢٢ مورد مرگ و مير كودكان در سال و توليد سرانه ملى به ميزان ٣٧٠ دلار، به هيچ وجه در ارزيابى رشد يا كاهش جمعيت قابل مقايسه نيستند. بايد اين نكته را نيز افزود كه نيجريه با ٣٠/٦ ميليارد دلار بدهى خارجى، ١٢٨ درصد توليد ناخالص ملى آن را مى‌پوشاند.

در خصوص ايران به رغم ابهام آمارهاى جهانى مى‌توان به طور نسبى مسأله كاهش جمعيت را در ارزيابى اقتصاد سياسى مورد بررسى قرار داد. ايران داراى تراكمى به ميزان ٣٢/٧ مى‌باشد و تقريباً يك درصد جمعيت جهان را تشكيل مى‌دهد و در بارورى و اميد زندگى رقم ٦٢ را به خود اختصاص داده و توليد ناخالص داخلى آن برابر ١٥٤٠٥/٨ ميليارد ريال و ميزان استخراج نفت معادل ١١٢٤٣٤ تن در سال و ١٧٠٠٠ ميليون متر مكعب گاز مى‌باشد.١

[١] . اين آمار مربوط به سازمان ملل و سال ١٩٨٩ م. مى‌باشد.