فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٣ - الف - انفال

بدين ترتيب: «خمس ارباح مكاسب در حقيقت همان زكات است كه تنها در اختيار امام (ع) قرار مى‌گيرد تا بتواند بدان وسيله خلأهاى مادى ناشى از وظايف خطير امامت و هدايت را بپوشاند». [١]

خمس در ارباح مكاسب به دليل افزون بودنش از زكات [٢] در حقيقت هم حق امام (ع) را از زكات احيا مى‌كند و هم حقوق مستمندان بنى‌هاشم را كه محروم از زكات بوده‌اند تأمين مى‌نمايد. [٣]

الف - انفال

انفال يك واژه قرآنى (يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْأَنْف [٦] [٤] ٨;الِ قُلِ اَلْأَنْفٰالُ لِلّٰهِ وَ اَلرَّسُولِ‌) ٤ و فقهى است كه در تفسير و فقه معانى مختلفى براى آن ذكر شده است.

در فقه شيعه انفال به اموال خاصى گفته مى‌شود كه متعلق به رسول خدا (ص) بوده و پس از وى به امام (ع) تعلق دارد [٥] و از آنجا كه امامت و رياست الهى منشأ تملك انفال مى‌باشد از اين رو در حقيقت انفال نوعى اموال دولت حق تلقى مى‌شود و در عصر غيبت نيز مانند ديگر اموال مربوط به امامت در اختيار دولت امامت نيابى قرار مى‌گيرد.

فقهاى شيعه منابع انفال را به موارد زير اختصاص داده‌اند:

١.

كليه اموالى كه سپاه اسلام بدون استفاده از سلاح از كفار به دست آورده باشند چه آن اموال را رها نموده و كوچ نموده باشند و يا خود، آن اموال را به مسلمانان واگذار كرده باشند.٦ گرچه برخى از فقها، اين مورد را تحت عنوان زمينهايى كه دشمن بدون جنگ واگذار نموده تعبير نموده‌اند [٧] لكن ظاهراً ذكر زمين به عنوان

[١] . همان.

[٢] . زكات معمولاً يك چهلم محاسبه مى‌شود در حالى كه خمس يك پنجم مى‌باشد.

[٣] . در برخى از روايات مى‌توان اشعار و اشاره‌اى بر اين مطلب يافت. رك: وسائل‌الشيعه، ج ٦، ص ٣٤٩، حديث ٥.

[٤] . سوره انفال، آيه ١.

[٥] . رك: جواهرالكلام، ج ١٢، ص ١٣٤، وسائل‌الشيعه، ج ٦، ص ٣٧٣ و تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٣٦٨.

[٦] . همان، ص ١١٦ در آيه (فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ) سوره حشر، آيه ٦، اشاره‌اى دقيق به‌فلسفه واگذارى به دولت (امامت) است.

[٧] . همان.