فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٦ - الف - ركود و عدم پويايى توليد

علل درجه اول مى‌باشد مى‌تواند مفيد و در انتخاب گزينه‌هاى حل مشكلات اقتصادى سودمند افتد.

الف - ركود و عدم پويايى توليد

در دهه اول انقلاب، توليد در كشور رقم منفى را نشان مى‌داد و توليد از سال [١] ٣٤٧ به طور معكوس فعال بوده است و بنابر آمارى كه در سال ١٣٦٧ ارائه شده ١در ازاى دويست و پنجاه ميليارد دلار درآمد نفتى بين شانزده تا بيست در صد عقب‌ماندگى ديده مى‌شود.

ركود و عدم پويايى توليد خود عامل بروز فرايندهاى منفى اقتصادى است كه از آن جمله مى‌توان به «بار تكفل» اشاره نمود. در كشورهاى پيشرفته بار تكفل (يعنى هر فرد شاغل بار هزينه چند نفر از بيكاران را بردوش مى‌كشد) معمولاً رقمى معادل ٢٢ است در حالى كه بر اثر ركود، بيكارى در جامعه به حدى مى‌رسد كه اگر دو پنجم جامعه بيكار باشند هر يك نفر شاغل بايد بار تكفل شش نفر را به دوش بكشد.

اگر توصيه‌هاى اسلام را در سبك كردن بار تكفل توجه نماييم مى‌توانيم چنين نتيجه بگيريم كه هر نوع عامل بالا رفتن بار تكفل يك عامل منفى از ديدگاه اسلام به شمار مى‌آيد.

در اصطلاح نصوص اسلامى كلمه «كلّ» با فتحه كاف و تشديد لام براى بيان بار تكفل به كار رفته است: «ملعون من ألقى كله على النّاس» از رحمت خدا بدور و ملعون است كسى كه بار تكفل خود را به دوش ديگران بياندازد.

تلاش در سبك كردن بار تكفل به معنى كاهش دادن به بيكارى و كاهش بيكارى به معنى سرعت بخشيدن و توسعه توليد و مبارزه با ركود مى‌باشد.

ركود توليد معمولاً ركود سرمايه و به كارگيرى سرمايه‌هاى سرگردان در بيراهه‌هاى مشاغل كاذب و احياناً ممنوع و مفسده‌انگيز مى‌گردد و به هر حال به

[١] . همان، ص ١١٧.