فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٢١ - مبحث پنجم جايگاه عدالت در اقتصاد سياسى اسلام

خود، از روى اختيار باعث معلوليت جنين شده باشند چه حالتى پيش مى‌آيد؟ آيا عادلانه است يا ناعادلانه‌؟

در اين فرايند، فقدان عمد و اين كه هيچ پدر و مادرى از روى عمد و اختيار فرزند خود را معلول به دنيا نمى‌آورند براى سلب مسؤوليت كافى نيست. بسيارى از جرايم اجتماعى و مسؤوليتهاى مدنى بدون عمد اتفاق مى‌افتد ولى قانون براى آن مسؤوليت جزايى و مدنى قائل مى‌شود. نظريه فون هايك را در گفتار «نوزيك» نيز مى‌بينيم كه وى نيز معتقد است دولتها بايد زمينه‌هاى كار كرد بازار رقابت را فراهم كنند. نتيجه هر چه باشد صحيح و عادلانه است. [١]

دست كم در اين معادله موج تبليغات و تهاجم عوامل احساسات برانگيز ناديده گرفته شده كه چگونه مى‌تواند در شرايط نا برابر عرصه كالا يا خدمات مورد نياز جامعه به سوى هدفهاى خاصى هدايت شوند كه براى يك طرف سود مضاعف و براى طرف ديگر عرضه همان كالا يا خدمات فاقد توجيه اقتصادى باشد و در ادامه اين روند، مناسبات اقتصادى به انحصار و چند قطبى شدن اقتصاد بيانجامد.

در سخنان نئو ليبراليستها همواره يك پيش فرض ناگفته‌اى وجود دارد كه فرد با برخوردارى از آزادى، اختيار و رقابت هرگز از آزادى خود سوء استفاده نمى‌كند و اين پيش فرض با تمام مطلوبيتى كه دارد با واقعيتها و آنچه كه در مبادلات اقتصادى مى‌گذرد انطباق ندارد و با بطلان آن نتيجه گيرى در زمينه عدالت اقتصادى اعتبار خود را از دست مى‌دهد.

مبحث پنجم: جايگاه عدالت در اقتصاد سياسى اسلام

عدالت ماهيتاً با «حق» ارتباط مستقيم دارد و «حق» نيز خود در يك نظام فلسفى و ايدئولوژى جامع قابل تبيين مى‌باشد. اين رابطه را در متون مختلف اسلامى بوضوح مى‌توان ديد كه نمونه آن، كلامى است كه از امام على (ع) در

نهج البلاغه

آمده است:

[١] . رك: دادگر، «مرورى بر ادبيات جايگاه دولت در اقتصاد»، فصلنامه فرهنگ و انديشه، ش ٢.