فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٤٤ - مبحث سوم ارزيابى يارانهها
كالاهاى وارداتى به عنوان درآمد سازمان حمايت معمول گرديد و در سال ١٣٦٨ نسبت اين درآمد در مقايسه با درآمد مالياتى به نود و يك درصد رسيد.
از اين نكته نبايد غفلت نمود كه گاه اخذ مابه التفاوتها در مورد كالاهاى ضرورى مانند برنج و روغن نباتى سبب افزايش قيمت كالاهاى وارداتى نيز مىگرديد كه در اين ارزيابى به عنوان يك نقطه منفى به حساب مىآيد. به اين ترتيب نتيجه مقايسه جمع هزينههاى يارانهاى در سال ١٣٦٨ (به عنوان مثال) با جمع درآمد سازمان حمايت از محل مابه التفاوتها در همان سال هر چند نسبت صد در صد را نشان مىدهد اما بايد آثار منفى اين تراز مثبت را در نوسان قيمت كالاهاى مورد نياز ناديده نگرفت.
يكى از شاخصهاى ارزيابى يارانهها در سطح كشورهاى مختلف، به دست آوردن نسبت يارانهها به كل هزينههاى دولت مىباشد كه كمترين آن در امريكا با دو درصد و بيشترين آن در هندوستان با ١٧/٥ درصد ديده شده است و در اين ميان ايران با ٤/٩ درصد بعد از سوئد، برزيل، پرو، كره جنوبى، و فرانسه قرار دارد.
در ارزيابى يارانهها به ويژه يارانههاى مصرفى، نوع كالاى يارانهاى، حائز اهميت بسيار است فىالمثل در ايران، گندم از ميان اقلام مصرفى مورد نياز بالاترين يارانه را به خود اختصاص داده است و آمارها از مصرف بىرويه و بالاى نان در ايران حكايت دارد كه با مقايسه مصرف سرانه جهانى بر مبناى ١٠٧/٦ كيلوگرم، رقم ١٩٣ كيلوگرم را نشان مىدهد. اين در حالى است كه بيش از يك سوم نان خريدارى شده به مصرف نمىرسد و به صورت ضايعات به زبالهدانها ريخته شده و يا به صورت نان خشك توسط دوره گردها جمعآورى مىشود. نتيجه نامطلوب مصرف نان بىارتباط به قدرت خريد نيست فىالمثل يك راننده ساده با درآمد روزانه هفتاد هزار ريال قادر به خريد ٣٥٠٠ عدد نان (٣٥٠ گرم در بيست ريال) مىباشد در حالى كه يك راننده در عربستان سعودى با درآمد روزانه ١٠٠٠ ريال سعودى تنها مىتواند تعداد هزار عدد نان (٣٥٠ گرم در يك ريال سعودى) تهيه نمايد.
با توجه به متغيرهاى اقتصادى و سياسى در ايران و ميزان پيوستگى آنها به يكديگر مىتوان به پيچيدگى مشكل يارانهها پى برد به طورى كه نه مىتوان