جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٣ - غزل ٣٢٠ اى صباگر بگذرى بر ساحل رود ارس

حضرت دوست هم در موارد متعدّد در باره شب سفارش نموده و مى گويد:

«وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ، عَسى‌ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً»[١]: (و پاسى از شب را [براى خواندن قرآن و نماز] بيدار باش، در حاليكه اين خاص توست. باشد كه پروردگارت تو را به مقام محمود و جايگاه ستوده برانگيزد.- نيز مى فرمايد: «وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ، وَ أَطْرافَ النَّهارِ، لَعَلَّكَ تَرْضى‌»[٢]: (و اوقاتى از شب و ابتدا و انتهاى روز به تسبيح [خدا] پرداز، شايد خشنود گردى.- همچنين مى فرمايد: «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ»[٣]: (و پاسى از شب، و نيز بعد از سجده ها به تسبيح خدا بپرداز.- يا در باره متقين مى فرمايد: «كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ»[٤]: (كمى از شب را مى خوابيدند.) الى غير ذلك. خواجه هم در جايى مى گويد:

اى دوست! آنان كه توجّه به عالم ظاهر و بدن عنصرى دارند، و سرگرم تعلّقات خيالى آن مى باشند، و به خودخواهى و خودپرستى، روزگار مى گذرانند، نمى‌خواهند اختيار خود به كس دهند؛ ولى اگر خواجه را، كه رغبت تمام و اشتياق.

[١] - اسراء: ٧٩.

[٢] - طه: ١٣٠.

[٣] - ق: ٤٠.

[٤] - ذاريات: ١٧.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٤، ص ٢٢٩.