جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٩١ - غزل ٣٢٤ در ضمير ما نمى گنجد بغير از دوست كس

وجودت روان اند و به چشم دل تو را مى بينند و مى خواهند. عذر مى خواهم از اينكه، از شمع وجودت به پس و پيش تعبير كردم، تو نه چنينى. شمع وجودت را پيش و پس نيست؛ و يا آنكه غلط گفتم، شمع چون تو خواهان ندارد؛ زيرا شمع چيست كه خواهان داشته باشد.

و يا مى خواهد گله گذارى از بى‌عنايتى دوست كند و بگويد كه: معشوقا! نه تنها من، كه همه عاشقانت را، هنوز از ديدارت سير نكرده، به فراقشان مبتلا ساختى.

محبوبا در تشبيهم تو را به شمع اشتباه نمودم؛ زيرا شمع چون خاموش شود و برود، هيچ خواهانى ندارد، اين تويى كه چون بروى خواهانت زيادتر مى شوند و اشتياق عاشقانت را بيشتر خواهى كرد. در جايى مى گويد:

كنايه از اينكه:

پس كسى كه با تلخى هجران، از شيرينى ديدار دوست فرار مى كند، غفلت او را از اين لذّت دور داشته. در جايى از پايدارى و وفادارى خود در عاشقى سخن رانده.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٩٦، ص ٢٩٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٢٤، ص ١٨٦.