جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٥٩ - غزل ٣٤٩ يا رب آن نوگل خندان كه سپردى به منش

ساخت، امّا من آن نِيَم كه دل از او برگيرم. الهى! كه همواره دولتش پايدار باشد (كه هست- هرچه مصلحت مى داند با من بنمايد! در جايى مى گويد:

در اين بيت هم كه از علّت محروميّت خود سخن گفته، مى‌گويد: خوش آن لحظه اى كه دوست براى سالكى در تجلّى باشد، و به ياد لب حيات بخشش مِىْ بنوشد! و بدا به حال آن سالك و مستى كه از مستى‌اش دست كشد و به خود مشغول شود، و با اين عمل خود را از ديدار او محروم سازد! كنايه از اينكه: علّت محروميّت من، خبر از خويشتن داشتن شد.

آن عاشقى كه قرب و وصال و همنشينى با دوست را مى طلبد، بايد از هر چيز جز ياد او چشم بپوشد و در فكر كسب اندوختن مال وجاه نباشد؛ كه:

٢٥٢١

«بِئْسَ الإخْتيِارُ، ألتَّعوُّضُ بِما يَفْنى‌، عَمّا يَبْقى‌!»

[٢]: (چه بد گزينشى است، باقى را دادن و فانى را گرفتن!- نيز:

٢٥٢٢

«طُوبى‌ لِمَنْ سَعى‌ فى فَكاكِ نَفْسِهِ، قَبْل ضيقِ الأنْفاسِ وَشِدَّةِ الإبْلاسِ!)

[٣]: (خوشا به حال كسى كه پيش از تنگى نَفَسها و سختى حزن و تحيّر و نوميدى [آخر عمر]، در آزادى نفس خويش بكوشد.). اى خواجه! اگر ديدار دوباره محبوب را مى طلبى از آن كس.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨٦، ص ٢٢٤.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب التّرغيب الى الآخرة، ص ١٤١.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب التّرغيب الى الآخرة، ص ١٤٣.