جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٤٩ - غزل ٣٣٢ به جد و جهد چو كارى نمى رود از پيش
مىشديد.- نيز: «وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ، وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ»[١]: (و خدا هركس را كه بخواهد به رحمت خود مختصّ مى گرداند، و بدرستى كه او داراى فضل و احسان بزرگ مى باشد.- همچنين: «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ، لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا»[٢]: (و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، همانا جز عدّه اى همه شيطان را پيروى مى كرديد.- يا: «قُلْ: بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ، فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا، هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ»[٣]: (بگو: تنها به فضل و رحمت خدا شادمان شوند، كه آن از هرچه كه گرد مى آورند، بهتر است.- نيز: «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ، ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً»[٤]: (و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، هيچگاه كسى از شما پاك نمى شد.).
بنابراين، بايد كوشيد، اما از همان قدم اوّل، چشم به نتايج كوشش خود نداشت، وتوكّل به پروردگار نمود و امور را به او واگذاشت؛ كه: «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ، فَهُوَ حَسْبُهُ، إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ، قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً»[٥]: (و هركس بر خدا توكّل كند، خدا او را كافى است؛ زيرا خدا كار خود را به آخر مى رساند، و بر هر چيزى اندازه مشخّصى قرار داده است.)، و نيز: «وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ»[٦]: (و كارم را تنها به خدا وا مى گذارم، كه خداوند به بندگانش بينا و آگاه است.)؛ زيرا پروردگار به مصالح ما، در هر حال و زمان آشناتر است.
|
به پادشاهىِ عالَم، فرو نيارد سَر |
اگر ز سرّ قناعت، خبر شود درويش |
|
خواجه مى خواهد بگويد: سالك عارفى كه پا بر ما سوى اللَّه نهاده و به نادارى و.
[١] - بقره: ١٠٥.
[٢] - نساء: ٨٣.
[٣] - يونس: ٥٨.
[٤] - نور: ٢١.
[٥] - طلاق: ٣.
[٦] - غافر: ٤٤.