جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٩٢ - غزل ٣١٠ منم غريب ديار و تويى غريب نواز

مى‌برد؛ كه:

٢٢٧٠

«فَارْحَمْ فى هذِهِ الدُّنْيا غُرْبَتى.»

[١]: (پس در اين دنيا بر غربتم رحم آر.).

خواجه هم مى گويد: «محبوبا! تنها اين منم كه در ديار عالم طبيعت تو را مى‌جويم و توجّه از هر چيز جز ديدارت برداشته‌ام؛ و اين تويى كه در غريب نوازى، يكتايى. نظرى به اين غريب ديار ازلى خويش بنما و از چنگ هجرانش خلاصى بخش. و به هر طريقى كه خاطر تو بر آن قرار گرفته مرا به كمند و دام خود قرار ده و به وصال و بندگى‌ات بپذير. در جايى در مقام تقاضاى اين امر مى فرمايد:

به شرط آنكه چون به دامم افكندى و وصالم عطا كردى، دگر باره‌ام رها نسازى و به هجرم مبتلا ننمايى؛ كه:

٢٢٧١

«إلهى! نَفْسٌ أعْزَزْتَها بِتَوْحيدِكَ، كَيْفَ تُذِلُّها بِمَهانَةِ هِجْرانِكَ؟! وَضَميرٌ انْعَقَدَ عَلى‌ مَوَدَّتِكَ، كَيْفَ تُحْرِقُهُ بِحَرارَةِ نيرانِكَ [نارِكَ‌]؟!»

[٣]: (بار الها! نَفْسى را كه با توحيدت گرامى‌اش داشتى چگونه با پستى هجرانت خوار مى سازى؟! و دلى را كه بر عشق و محبّت تو دل بسته چگونه به حرارت آتش جهنمت مى سوزانى؟!)

اى دوست! چون توام به وصالت راه ندهى و نيازمند كويت را نپذيرى، عاشقت چاره اى ندارد جز اينكه دل به خيال تو خوش كرده و با عبادات و توجّهات ظاهرى، بوسه بر آستان تو زند و تو را بخواند تا به وصالت راه يابد. در جايى در مقام تقاضاى.

[١] - اقبال الاعمال، ص ٧٣.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٩٥، ص ١٠٠.

[٣] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٤٤.