جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٩٢ - غزل ٣٢٤ در ضمير ما نمى گنجد بغير از دوست كس

و مى گويد:

آرى، آنكه جمال بى‌نظير دوست را نديده، هر ساعت و هر لحظه گرفتار جمالهاى مجازى و خواطر بى‌پايان مى گردد؛ اما چون او را مشاهده نمود، ديگر به دنيا و زيباييها و تعلّقات آن و آخرت و نعمتهايش نظر ندارد؛ كه:

٢٣٤٥

«أنْتَ الَّذى أزَلْتَ الأغْيارَ عَنْ قُلُوبِ أحِبّائِكَ حَتّى لَمْ يُحِبُّوا سِواكَ وَلَمْ يَلْجَئُوا إلى‌ غَيْرِكَ؛ أنْتَ المُونِسُ لَهُمْ حَيْثُ أوْحَشَتْهُمُ العَوالِمُ؛ وَأنْتَ الَّذى هَدَيْتَهُمْ حَيْثُ اسْتَبانَتْ لَهُمُ المَعالِمُ.»

[٢]: (تويى كه اغيار را از دل دوستانت زدودى تا اينكه غير تو را به دوستى نگرفته و به غير تو پناه نبردند، تويى يار و مونس آنان آنگاه كه عالَم ها آنها را به وحشت انداخت، و تويى كه ايشان را هدايت نمودى آنگاه كه نشانه ها برايشان روشن گشت.).

خواجه هم مى خواهد بگويد: محبوبا! پس از ديدارت، نمى‌خواهم جز تو را ببينم؛ لذا مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٨٣، ص ٢٨٥.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.

[٣] -« عسس» يا« محتسب»، پاسدار و كشيك شب را گويند، كه براى حفظ اموال و ناموس مردم پاسدارى مى كند. خواجه در اشعارش اين دو لفظ را در مورد زهّاد و بدخواهانِ اهل كمال كه مراقب رفت و آمد اهل اللَّه بوده تا به آزارشان بپردازند بكار برده است.