جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٠٨ - غزل ٣١٢ هزار شكر كه ديدم به كام خويشت باز

«أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ؟!»[١]: (آيا مردم گمان مى كنند همين كه بگويند: «ايمان آورديم» رها شده و امتحان نمى شوند؟!). ولى اهل حقيقت را امتحانى ديگر است؛ كه: «وَ إِذِ ابْتَلى‌ إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ»[٢]: (و [به يادآور] آن هنگام كه ابراهيم را پروردگارش با ابتلائاتى بيآزمود.) تا پس از پيروز شدن به مقصودشان نايل سازد؛ كه: «فَأَتَمَّهُنَّ، قالَ: إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً»[٣]: (پس ابراهيم [٧‌] آن ابتلائات را به انجام رسانيد. خداوند فرمود: همانا من تو را امام و پيشواى مردم قرار مى‌دهم.)

عاشق را نسزد كه اسرار عشق و غم دوست را با نااهلان در ميان گذارد و فاش سازد، تا ايشان به مخاصمه با او برخيزند. كجا مى تواند سينه اهل كينه و فتنه جو، جاى اسرار عاشق دلباخته باشد؟! پس بهتر آن است كه سالك عاشق پيش از اينكه دشمن در فكر تحقيق و تجسّس در رويّه و طريقه او بيافتد، اسرار خود را از ايشان مخفى بدارد، تا روزى گرفتار گفتار ناهموارشان نگردد. به گفته خواجه در جايى:

و در جاى ديگر:

[١] - عنكبوت: ٢.

[٢] ( ٢، ٣) بقره: ١٢٤.

[٣] ( ٢، ٣) بقره: ١٢٤.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٢٢، ص ١٨٤.