جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٦٥ - غزل ٣٢٠ اى صباگر بگذرى بر ساحل رود ارس

ناصحان نشنيدن اين است كه:

كنايه از اينكه: انبيا و اوليا : و اساتيد و برجستگان، به نتيجه اعمال خويش رسيدند و از جمال و كمال دلدار بهره ها برده و مى برند، ولى ما غافلان به گفتار آنان گوش فرا نداديم و چون مگسها سرگرم شيرينى اعتبارى عالم طبيعت شديم، و حال كه به هجران مبتلا گشتيم، از واماندگى، دست ندامت بر سر مى زنيم، و پس از اين عالم هم انگشت ندامت به دندان خواهيم گزيد، و خواهيم گفت: «يا حَسْرَتى‌! عَلى‌ ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ»[١]: (دريغا! بر آنچه در باره خدا كوتاهى كردم)

اى خواجه! با متابعت از هوا و هوس نتوان به وصال دوست راه يافت. رسيدگان به مقصد و وصال يافتگان به معشوق، سَرْ دادند و سِرّ ستاندند، توهم- اى خواجه!- اگر مى خواهى با دوست معامله كنى، هر آنچه دارى (كه از تو نيست) بايد به او دهى، و از هوا و هوس بر كنار شوى، و توجّه از غيرش بردارى، تا قرب جانانت بخشند؛ كه:

٢٣٢١

«ألهَوى‌ آفَةُ الألْبابِ.»

[٢]: (هوا و هوس، آفت عقلهاست.- نيز:

٢٣٢٢

«فازَ مَنْ غَلَبَ هَواهُ، وَمَلَكَ دَواعِىَ نَفْسِهِ!»

[٣]: (رستگار شد كسى كه بر هوا و هوس خود چيره گشته، و مالك خواهشهاى نفس خويش گرديد.- همچنين:

٢٣٢٣

«مَنْ يَغْلِبْ هَواهُ، يَعِزَّ.»

[٤]: (هر.

[١] - زمر: ٥٦.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٥.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٧.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٨.