شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٤٨٤ - تتمه نصيحت رسول

ب ٢٤٧٩- ٢٤٧٣ موسى: كنايت از رسول ٦، و نيز اولياى خدا در هر عصرى.

خوان: سفره. در اينجا كنايت از لطف و نعمتهاى حق تعالى كه گهگاه بر بندگان مى‌رسد.

٨١- ٨٠/ ١ جوشان شدن چشمه از سنگ: اشارت است به معجزه موسى (ع) كه در قرآن كريم آمده است: «وَ إِذِ اسْتَسْقى‌ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً: و آن گاه كه موسى براى مردم خود آب خواست گفتيم عصاى خود را به سنگ زن، پس روان گرديد از آن دوازده چشمه.» (بقره، ٦٠) و در اينجا استعارت است از «نعمتهاى الهى» كه در هر عصر بندگان را فرا مى‌گيرد، و نيز استعارت از «چشمه دانش».

لَهَب: شعله آتش بى‌دود.

دو دل شدن: دو گونه تصميم گرفتن، دو گونه رفتار كردن.

آتش در رخت زدن: كنايت از گرفتار كردن به عذاب.

آدمى از خرد و شهوت هر دو سرشته است. گاه نفس طالب مى‌شود و شهوت غالب و بنده به گناه در مى‌افتد و خشم خدا را مستحق مى‌گردد. و گاه به خود مى‌آيد و به توبه مى‌گرايد و خدا را خشنود و لطف وى را به خود متوجه مى‌سازد. بنده بايد بكوشد تا از هَوى دل بر كند و خود را پيوسته مشمول عنايت حضرت حق كند. از فرموده‌ى أمير المؤمنين على (ع) است و سخن او گرفته از قرآن «دو چيز در زمين مايه أمان از عذاب خدا بود يكى از آن دو برداشته شد، پس ديگرى را بگيريد و بدان چنگ زنيد. اما أمانى كه برداشته شد رسول خدا ٦ بود و امّا امانى كه مانده است آمرزش خواستن است. خداى تعالى فرمايد و خدا آنان را عذاب نمى‌كند حالى كه تو در ميان آنانى و خدا