شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٦١٣ - كرامات ابراهيم ادهم بر لب دريا

ب ٣٢٢٥- ٣٢٢٢ پنج حس: مقصود پنج حس باطنى است. و هر يك از قواى مدرك باطن را حس نامند.

ساقى: سيراب كننده.

در بيتهاى ٣٢١٨ تا ٣٢٢١/ ٢ فرمود بوى را بيفزا تا آن بو جانت را جذب كند. و چشمانت را نور دهد. و بدين تعبير اشارت كرد كه مقصود از شامه و باصره، حس ظاهرى نيست بلكه معنوى است. سبزوارى در شرح اين بيتها نوشته است: «قواى نفس ناطقه همه پيوسته‌اند و مراتب يك حقيقت‌اند. چه وحدت نفس انسيه كه هيكل توحيد است وحدت عدديه نيست بلكه وحدت جمعيه است، بلكه وحدت حقّه ظِلِّيه كه ظلُّ اللَّه است.»

٢٤٠١- ٢٤٠٠/ ٤ و اين گفته بايزيد است: «لا يَصِيرُ الرَّجُلُ مِنَ العارِفِينَ حَتَّى يَصِيرَ كُلُّ شَعرٍ مِنهُ عَيناً ناظِرَةً:

مر عارف نشود تا آن كه هر موى او چشمى بينا شود.» (شرح مثنوى، چاپ كانپور، ص ١٩٣)

(نظامى، شرف نامه، ص ٢٤) نيز ابن فارض راست در اين معنى:

(ديوان ابن فارض، ص ١٠١) (چشمم نجوا مى‌كرد و زبان مى‌ديد و گوشم سخن مى‌گفت و دست مى‌شنيد.)