علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٣٢ - ذكر

هميشه بنده مؤمن آنگاه كه در ذكر خداست، در نماز است، چه ايستاده، چه نشسته، چه آرميده باشد كه خداى سبحان فرمود: «الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبهِمْ»؛[١] همانان كه خدا را [در همه احوال‌] ايستاده و نشسته و به پهلو آرميده، ياد مى‌كنند.[٢]

اين يعنى:

إِلَّا الْمُصَلِّينَ‌* الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهمْ دَائِمُونَ‌؛[٣] غير از نمازگزاران، همان كسانى‌كه بر نمازشان پايدارى مى‌كنند.

ذكر «بزرگ‌ترين راه تقرب بنده به خداى سبحان»[٤] و «يافتن او در دل است»[٥] تا سر حد اعتلاى كلمه «

لا اله الا الله‌

» در شهر دل؛ كلمه‌اى كه به ديده اهل ذكر، برترين ذكر است؛ ذكرى كه اولًا در روايات، حصن الاهى و برات بهشتى معرفى شده است‌[٦] و ثانياً به گفته مؤيدالدين جندى:

عموم اهل‌الله توحيد را باور دارند و توحيد سى و سه مقام كلى دارد كه قرآن در مواضعى كه به نحوى ذكر «

لا اله الا الله»

به ميان آمده، از آنها سخن گفته، بدين ترتيب كه هر موضعى، بيان مقامى از مقامات توحيد است.[٧]

[١] - آل‌عمران( ٣): ١٩١.

[٢] -« لايزال المؤمن فى صلاة ما كان فى ذكر الله قائماً او جالساً او مضطجعاً ان الله سبحانه يقول:( الذين يذكرون الله ...).»( حسين نورى، مستدرك الوسائل، ج ٥، ص ٢٨٤.)

[٣] - معارج( ٧): ٢٢ و ٢٣.

[٤] - عبدالرزاق كاشانى، لطائف الأعلام فى إشارات اهل إلالهام، ص ٢٧٨.

[٥] - همو، شرح منازل السائرين، ص ٢٩٤.

[٦] - قال النبى٦:« لا اله الا الله حصنى فمن دخله أمن من عذابى» و قال الصادق( ع):« من قال لا اله الا الله مخلصاً دخل الجنة و اخلاصه ان تحجزه لا اله الا الله عما حرم الله عزوجل.»( محمد بن بابويه قمى( صدوق)، التوحيد، ص ٢٧.)

[٧] - مؤيدالدين جندى، شرح فصوص الحكم، ص ٢٧٣.