علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٨٧ - ٤ دسته تنظيم و انسجامبخشى

پيوسته‌اند؛ به‌گونه‌اى كه اخلاص بدون صدق و صبر، صدق بى‌اخلاص و صبر و صبر بدون اخلاص و صدق به كمال بار نيابند و به اتمام نرسند.

مؤلف همه منازل را بر پايه سنت صدق ترتيب داده، ضمن تدرّج آنها، به تحليل عرفانى و قرآنى آنها پرداخته است. آن منازل عبارتند از: صدق در اخلاص، صدق در صبر، صدق در توبه، صدق در معرفت نفس، صدق در شناخت ابليس، صدق در ورع، صدق در حلال و پاك، صدق در زهد، صدق در توكل، صدق در خوف، صدق در حيا، صدق در شكر، صدق در رضا، صدق در شوق، صدق در انس و در نهايت سكون، طمأنينه و عصمت.

رساله سير و سلوك رساله فخيمى است كه سيد على قاضى طباطبايى آن را به قطع و يقين از آن سيد مهدى بحرالعلوم نجفى دانسته و درباره آن چنين گفته است: «كتابى بدين پاكيزگى و پرمطلبى در عرفان نوشته نشده است.»[١] مؤلف اين‌رساله، آن را بر پايه سنت اخلاص نگاشته و كتاب را با اين سخن آغاز كرده‌است:

اى همسفران مُلك سعادت و صفا و اى رفيقان راه خلوص و وفا ...! به طرق عديده از سيد رسل و هادى سبل مروى است كه «

من اخلص لله اربعين صباحاً ظهرت ينابيع الحكمه من قلبه الي لسانه‌

». (هر كس چهل صباح براى خدا اخلاص پيشه كند، چشمه‌هاى حكمت از دلش بر زبانش آشكار گردد.) ... خود به عيان ديده‌ايم و به بيان دانسته‌ايم كه اين مرحله شريفه از مراحل عدد (چهل) را خاصيتى است خاص، و تأثيرى است مخصوص، در ظهور استعدادات و تتميم ملكات در طى منازل (مقامات) و قطع مراحل (عوالم).[٢]

مؤلف در ادامه، براى تحليل منازل از مبانى انسان‌شناسى فلسفى مدد مى‌گيرد

[١] - سيد مهدى بحرالعلوم، رساله سير و سلوك، ص ١٧.

[٢] - همان، ص ٢٨ و ٢٩.