علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٣١٦ - ٥ اخلاص
مصيبت، بلا، عقاب و عذاب هراسان مىگردد؛ چنين خوف و ترسى، آن هنگام جدى و فراگير و در نتيجه، عاملى براى نزول رحمت خداوندى و منع عقاب الاهى مىشود كه سالك دلش را در محضر آگاهانه خداى بينا و شنوا بداند و با نگاهى عاجزانه و چشمى ترسان، خود را در مقر وجهالخاصى دل استقرار دهد و در موطن وجهاللهى كه محل جلوه اسم مناسب با خوف (شديدالعقاب) است، تمركز كند و به او توجه تام داشته باشد و همانند امام سجاد (ع) ندا در دهد: «
الهي لاتؤدبني بعقوبتك
؛[١] بارخدايا! به عقاب خود مرا ادب نكن.» كه «إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ؛[٢] من چيزى را مىبينم كه شما نمىبينيد من از خدا بيمناكم و خدا سختكيفر است.» بنابراين رسولاكرم ٦ در بيان يكى از سه امرى كه مايه نجات آدمى است، مىفرمايد:
سومين منجى، خوف از خدا در سرّ است؛ مثل اينكه تو او را مىبينى، پس اگر تو او را نمىبينى، همانا او تو را مىبيند.[٣]
به تعبير قرآن:
يَخَافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ؛ از پروردگارشان كه حاكم بر آنهاست، مىترسند و آنچه را مأمورند، انجام مىدهند.[٤]
٥. اخلاص
اخلاص در لغت به معناى تهذيب، تنقيه و تصفيه شيء از هرگونه شائبه و خلط
[١] - عباس قمى، مفاتيح الجنان، دعاى ابوحمزه ثمالى.
[٢] - انفال( ٨): ٤٨.
[٣] -« ثلاث منجيات ... خوف الله فى السرّ كانك تراه فان لم تكن تراه فانه يراك.»( محمدباقر مجلسى، بحار الأنوار، ج ٧٠، ص ٧.)
[٤] - نحل( ١٦): ٥٠.