علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ١٦٦ - فصل اول توجه قلبى

اجعل همّك همّا واحداً

؛[١] آهنگ دل و توجه قلبت را يگانه گردان.

عبدالغفور لارى اين سخن نجم‌الدين كبرى را از زبان صدرالدين قونوى چنين شرح مى‌دهد:

رسم توجهات آن است كه بعد از تعطيل قواى ظاهره و باطنه از تصرفات مختلفه و فارغ گردانيدن خاطر از هر علمى و اعتقادى، بلكه از هر چيز كه غير حق سبحانه باشد، توجه كنى به حضرت حق؛ بر وجهى كه معلوم حق است، يعنى چنانكه اوست درواقع.[٢]

بنابراين در باور ما، روح سير و سلوك توجه قلبى است؛ يعنى اقبال تمام‌رخ دل‌به خداى سبحان و روى‌گردانى آن از هرچه انسان را از خدا باز مى‌دارد؛ چنانكه روح نماز نيز حضور دايم و توجه كامل دل به خداى متعال است ونيزاعراض از هرچه نمازگزار را از آن قبله دل باز مى‌دارد. امام‌صادق (ع) مى‌فرمايد:

آنگاه كه در نماز رو به قبله ايستادى، از دنيا و هرچه در آن است و از مردم و هرچه در دستان آنان است، مأيوس شو و آنها را فراموش كن و قلب و دل خود را از هرچه تو را مشغول ساخته و از خدا باز داشته، رها و آزاد گردان و از صميم دل و با سرّ قلبت متوجه عظمت خداى عزّوجلّ باش.[٣]

اين سخن، لباب سلوك است؛ از اين‌رو نماز سنبل سلوك است و سلوك نيز طومار گشوده نماز. لذا سالكان طريق وصال، آينه اين آيه شريف هستند:

إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا ...* إِلَّا الْمُصَلِّينَ‌* الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهمْ‌

[١] - حسن ديلمى، إرشاد القلوب، ج ١، ص ٣٨٠.

[٢] - نجم‌الدين كبرى، الأصول العشرة، ص ٦٨.

[٣] -( منسوب به) الامام جعفر بن محمد الصادق( ع)، مصباح الشريعة، باب سيزدهم، ص ٧١.