موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٦٠ - فصل هشتم در ذكر مختصرى براى علاج غضب

زيرا كه هر چه به معالجه در اين وقت كوشند و به موعظت و نصيحت خيزند، اشتعال اين جمره شيطانيه‌ [١] بيشتر شود. از اين جهت، در اين حال بايد براى او تغيير حال ناگهانى پيش آورند و او را از اين حال منصرف كنند، و صاحب جوشش غضب، در اين هنگام بايد براى خود حال انصراف تهيه كند و وخامت عاقبت امر را متوجه شود اگر براى او شعورى و تميزى باقى مانده، و بايد با تغيير حال نگذارد جوشش قلب زيادت شود و زبانه اين آتش مهلك افزون گردد. اگر ممكن شود، خود را از بين آن معركه- كه اسباب غضب در آن تهيه شده- خارج و جان خود و ديگران را از خوف هلاكت نجات دهد، و يا آن‌كه تغيير حالى دهد؛ مثل آن‌كه اگر ايستاده است، بنشيند و اگر نشسته است، بخوابد يا به ذكر خداى تعالى مشغول شود، و بعضى ذكر خدا را در اين وقت، واجب دانسته‌اند [٢].

و در روايت كافى شريف نيز وارد است كه حضرت صادق- سلام اللَّه عليه- فرمود: «وحى فرستاد خداوند به سوى بعض انبياء خود كه: اى پسر آدم! ياد كن مرا هنگام غضب خود تا ياد كنم تو را نزد غضب خودم، پس هلاك نكنم تو را در جمله آنان كه هلاك مى‌كنم، و اگر گرفتار ظلمى شدى، راضى شو به يارى كردن من از تو؛ زيرا كه يارى كردن من از تو بهتر است از يارى كردن خودت از خودت» [٣].

[١] اين تعبير متّخذ از حديث امام باقر عليه السلام است كه فرمودند: «إنَّ هذا الغَضَبَ جَمْرَةٌ مِنَ‌الشَّيْطانِ»؛ «اين غضب پاره‌اى از آتش است كه از شيطان مى‌باشد». (الكافي، ج ٢، ص ٣٠٤، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الغضب»، حديث ١٢)

[٢] وسائل الشيعة، ج ١٥، ص ٣٦٤، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهاد النفس»، باب ٥٤.

[٣] الكافي، ج ٢، ص ٣٠٣، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الغضب»، حديث ٨.