موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٥٤ - فصل اوّل مقصود از عدالت وجور

ربِّ انسان كامل كه حضرت خاتم رسل- صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم- است، بر صراط مستقيم و حدّ اعتدال تام است و مربوب او نيز بر صراط مستقيم و اعتدال تمام است؛ منتها ربّ- تعالى شأنه- بر سبيل استقلال، و مربوب- صلَّى اللَّه عليه و آله- بر سبيل استظلال.

و جور در اين مقام، غلبه قهر بر لطف يا لطف بر قهر است؛ و به عبارت ديگر:

مظهريت از اسماء جلال يا مظهريت از اسماء جمال است، و محتمل است كه كُمَّل اولياء در آيه شريفه‌ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌ [١] اين مقام را خواهش كنند.

و چه در جلوه معارف الهيه و جَلَوات توحيد در قلب اهل معرفت كه عدالت در آن عبارت است از: عدم احتجاب از حق به خلق، و از خلق به حق؛ و به عبارت اخرى: رؤيت وحدت در كثرت، و كثرت در وحدت، و اين مختص به كُمَّل اهل اللَّه است، و تفريط و افراط در اين مقام، احتجاب از هر يك از حق و خلق است به ديگرى، و محتمل است منظور از اهل اللَّه در آيه شريفه، حصول اين مقام باشد.

و چه در عقايد و حقايق ايمانيه باشد كه عدالت در آن عبارت است از: ادراك حقايق وجوديه على ما هى عليه از غاية القصواى كمال اسمائى تا منتهى النهايه رجوع مَظاهر به ظواهر كه حقيقت معاد است.

و چه در اخلاق نفسانيه كه اعتدال قواى ثلاثه است؛ يعنى قوه شهويه و غضبيه و شيطانيه، و چون منظور از حديث شريف‌ [٢]- به حسب ظاهر- اين قسم اخير است و از اين جهت، آن را از جنود عقل به شمار آورده، از اين جهت، ما

[١] «ما را به راه راست، هدايت فرما». (الفاتحة (١): ٦)

[٢] «يعنى همين حديث جنود عقل و جهل».