موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٥٣ - فصل ششم در بيان انحراف قوّه غضبيّه

و از اين‌جا معلوم شد كه اين غضب- كه در مقابل رحمت، و از جيش و جنود جهل و ابليس مقرر شده- حالِ اعتدال غضب و آن غضبى نيست كه در تحت زمامدارى عقل و خداى تعالى و شريعت مقدسه آسمانى باشد؛ بلكه مقصود، حال افراط آن است كه در فصل آتيه، ذَمّ و تكذيب آن مذكور مى‌شود.

فصل ششم در بيان انحراف قوّه غضبيّه‌

] پس از آن‌كه معلوم شد خداى- تبارك و تعالى- قوّه غضب را به انسان مرحمت فرموده براى حفظ نظام و تحصيل سعادت دنيا و آخرت، اگر انسان اين نعمت الهيه را در موقع خود صرف نكند و در موقع خود، غضب براى حفظ اين اساس نكند، كفران نعمتِ حق تعالى را فرموده و مشمول: وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ [١] خواهد بود.

و از اين بدتر و بالاتر و قبيح‌تر، آن است كه اين قوّه الهيه را بر خلاف مقصد الهى خرج كند و به ضد نظام عائله و مدينه فاضله انسانيه به كار برد كه آن علاوه بر كفران نعمت، هاتك حرمت نيز مى‌شود، و البته در اين موقع، قوّه غضبيه- كه بايست از جنود الهيه و بر ضد جنود جهل و شيطان باشد- از جنود بزرگ شيطانيه و مخالف و مضادّ جنود عقل و حق تعالى گردد، و مملكت غضب كم‌كم در تحت سيطره شيطان و جهل [درآيد] [٢]، و پس از آن‌كه بايد اين قوه، كلب معلَّم، عقل و حق باشد، كلب معلَّم شيطان- يعنى كلب سرخود- شود و

[١] «و اگر ناسپاسى نماييد، همانا عذاب من سخت و شديد است». (إبراهيم (١٤): ٧)

[٢] در اصل «برآيد» آمده است.