موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦ - حكمة الهيّة در بيان سرّ آنكه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج

حكمة الهيّة در بيان سرّ آن‌كه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج‌

از اين حديث شريف، نكته شريفه‌اى، كه از لباب حكمت متعاليه و لطايف اسرار الهيه است، مستفاد شود كه فهم حقيقت آن، بعد از رياضات عقليه، محتاج به لطف قريحه و صفاى سرّ است، و آن، آن است كه عقل را به نور حق نسبت داده و جهل را به بحرِ اجاج، براى افاده آن‌كه سرچشمه جميع كمالات و سر لوحه همه مقامات و سرمنشأ تمام انوار معنويه در عالم مُلك و ملكوت، و مبدأ جمله اضواء منيره در حضرت جبروت و لاهوت، نورِ مقدّس حق- جلّ جلاله- است، و از براى موجودى از موجودات، نور و ضياء و كمال و بهايى نيست، مگر آن‌كه ظلّ نور ازل و پرتو جمال جميل اوّل در آن جلوه‌گر شده؛ چنانچه لطيفه الهيه‌ اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ... [١] اشاره جليه و حكايت جميله از همين مقصد اعلى و منظور اسنى است، و در آيات شريفه الهيه و احاديث كريمه اصحاب وحى و سفارت، صراحات و اشارات بسيار به اين لطيفه توحيديه هست‌ [٢].

[١] «خداوند، نور آسمان‌ها و زمين است». (النور (٢٤): ٣٥)

[٢] مانند آيه: «وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ»؛ «و اوست خدايى كه در آسمان خداست، و در زمين خداست». (الزخرف (٤٣): ٨٤)

و حديث: «لَوْ دُلّيتُمْ بِحَبْلٍ إلَى الْأَرَضِينَ السُّفْلى لَهَبَطْتُّمْ عَلَى اللَّه»؛ «اگر با ريسمانى به سوى زمين‌هاى زيرين فرستاده شويد، بر خدا فرود مى‌آييد». (سُنن الترمذي، ج ٥، ص ٧٨، حديث ٣٣٥٢؛ شرح فصوص الحكم، قيصرى، ص ٨٣٧؛ الحكمة المتعالية، ج ١، ص ١١٤)

طالبان تفصيل مطلب ر. ك: مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية، المشكاة الثانية، المصباح الأوّل، نور ٩- ١٢؛ شرح دعاء السحر، ص ٤٣.