موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠٦ - فصل دوم در بيان زيانهاى هذر و هذيان و اشتغال به كلام باطل و لغو و سخنان بيهوده بىفائده

و نيز به واسطه همين رابطه بين روح و قواى ظاهره، اعمال و اطوار ظاهره، در روح آثار بسيار روشن به وديعه نهد، و به واسطه اعمال خوب و بد و زشت و زيبا، ملكات حسنه و فاضله و ملكات سيّئه و خبيثه پيدا شود و تشكيل باطن و زمينه نسخ ملكوتى حاصل شود، و نكته و سرّ تكرار اذكار و اعمال صالحه، يكى براى حصول ملكات فاضله است در روح و ملكوت كه با تكرار عمل و ذكر و فكر حاصل شود.

و چون اعمال قبيحه و سيّئه، شديد التأثير در نفس است- به واسطه آن‌كه نوعاً مطابق لذّت و شهوت است و از روى حضور قلب و توجه نفس به‌جا مى‌آيد- در شرايع الهيه از آنها شديداً جلوگيرى شده و ترك جميع افراد طبيعت را خواسته‌اند، لكن در اعمال حسنه و حسناتِ اذكار و اعمال، نوعاً به اتيان يك فرد يا چند فرد قانع نشده و تكرار آن را خواسته‌اند؛ چون تأثير آنها در روح خيلى بطى‌ء و كم است، و چون مخالف شهوات و لذّات نفسانى است، نوعاً از روى بى‌رغبتى و ادبار نفس به‌جا آيد، و حضور قلب و اقبال روح در آنها نيست، پس آثار آنها بسيار كم شود در روح و باطن، و ملكوت نفس از آنها خيلى كم متأثر شود، و براى اثربخشيدن آنها در روح، آداب و شرايطى مقرّر شده كه ما بعضى از آنها را در كتاب آداب الصلوة شرح داديم‌ [١].

تا اين‌جا كه شرح داده شد، از وجهه عمومى افعال حسنه و سيّئه و بد و خوب و آثار آنها بود.

و امّا در خصوص سخنان لغو بيهوده و كلمات زشت ناشايسته نيز بايد دانست كه آنها بسيار مضرّ به حال روح است، و نفس را از صفا و صلاح و

[١] آداب الصلوة، امام خمينى قدس سره، ص ٢٢.