موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٤٨ - فصل دوم در بيان درجات تواضع و تكبر است

همين نسبت، از خوبى ديگران بسيار شود كه محجوب شود و بدى‌هاى آنها در نظرش مضاعف گردد.

پس چون كمال خود و نقص ديگران را ديد و محبّت مفرط به نفس نيز كمك كرد، در نفس يك حالت اعجابى پيدا شود نسبت به خودش. پس از اين حالت، در باطن نفس، خود را بر ديگران ترفيع دهد و حالت سربلندى و بزرگى براى او دست دهد و خود را بزرگ‌تر از ديگرى بيند، و اين حالت، كبر است، و چون اين حالتِ قلبى در مُلك بدن ظاهر شود، سركشى و سرفرازى كند و بر ديگران، در ظاهر نيز بزرگى فروشد، و اين تكبر است.

و چون از اين احتجاب بيرون آيد و خود را به همان‌طور كه هست ببيند؛ بلكه نسبت به خود با نظر خورده‌گيرى بنگرد و به خود سوءظن پيدا كند، پس خودش در نظرش كوچك و خوار شود و ذلّت و افتقار نفس را دريابد، و چون با اين نظر همراه شد، (حسن ظنِّ به ديگران و بزرگ‌شمردن مخلوقات خدا و مظاهر جمال و جلال حق تعالى) كم‌كم در نفس، يك حال تذليل و سرافكندگى پيدا شود و خود را از ديگران كوچك‌تر شمارد، و اين حالت، تواضع قلبى است كه آثار آن در مُلك بدن كه ظاهر شد، گويند: تواضع كرد و متواضع شد.

فصل دوم در بيان درجات تواضع و تكبر است‌

ما، در كتاب اربعين، شرح درجات و مراتب كبر را داديم و از آن، مراتب تواضع نيز ظاهر شود. هر كس بخواهد خوب است به آن‌جا رجوع كند [١]، لكن‌

[١] شرح چهل حديث (اربعين حديث)، امام خمينى قدس سره، ص ٩١.