موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٠ - فصل هفتم در بيان آنكه «تواضع» از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و «تكبّر» از جنود جهل و از لوازم فطرت محجوبه است

صاحب اين فطرت غيرمحجوبه، در عين حال كه براى جميع مخلوقات تواضع كند، جز براى حق تعالى تواضع نكند، و وِجهه قلبش جز به ذات مقدس حق تعالى نيست. و اين تكثير، عين توحيد، و اين توجه به خلق، عين توجه به حق است، و چون اين خُلق از سرچشمه معرفت و محبّت است، خود، عين معرفت اللَّه و محبت اللَّه است.

صاحب اين فطرت، از احدى از مخلوقات، تملّق و چاپلوسى نكند؛ زيرا كه مبدأ تملّق، خودخواهى و احتجاب از حق است. پس به وضوح پيوست كه تواضع از حق و خلق، از لوازم فطرت مخموره است، و از اين‌جا معلوم شود كه تكبّر و تملّق، هر دو از فطرت محجوبه است؛ زيرا انسان كه به حجاب‌هاى نفسانيه محجوب شد و خودبينى و خودخواهى بر او حكومت كرد، اين خودبينى مبدأ شود كه براى خود كمالات بسيارى ثابت كند و از مبدأ كمالات غافل شود و ديگران را كوچك شمارد اگر چشم طمع مادى پيش آنها نداشته باشد، و بزرگ شمارد اگر اين طمع را به آنها داشته باشد، پس تكبّر كند بر زيردستان و تملّق گويد از اهل دنيا و آنان كه مورد طمع او است. پس همان فطرت كه مَركب سير او، الى اللَّه است و به واسطه آن براى حق و خلق تواضع كند، چون احتجاب براى آن رخ داد، مركب سير او به سوى شيطان و طبيعت شود و به واسطه آن به مردم تكبّر كند و گاهى از آنها تملّق گويد.