موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩٥ - فصل سوم در بيان تأثير اعمال در قلب

كمال شهوت يا كمال غضب نيز دارد. پس، از ازدواج هر يك از دو قوّه، صورت مزدوجه ملكوتيه پيدا شود كه نه سَبُع محض و نه بهيمه محض است و نه شيطان محض، و از تركيب هر دو قوه، سه صورت حاصل شود، و گاه شود كه هر سه قوه در انسان به كمال است، پس باطن، تابع هر سه شود و از آن، يك صورت مزدوجه از هر سه پيدا شود.

و ممكن است كه انسان در آن عالم در آنِ واحد بيشتر از يك صورت داشته باشد، يا در هر حال يك صورت داشته باشد؛ گاهى سبع و گاهى بهيمه و گاهى شيطان شود.

پس معلوم شد كه صورت انسانيه يكى از اين هشت صورت است، و بقيه صورت غير انسان است، چنانچه خط مستقيم بين دو نقطه بيش از يكى نيست؛ چنانچه در آيات شريفه قرآنيه اشارت به آن شده:

در آيه ١٥٣ از سوره مباركه انعام فرمايد: وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ‌ [١].

و از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه وآله- منقول است كه خط مستقيمى كشيدند و فرمودند: «اين راه رشد و هدايت است». و از چپ و راست آن خطهايى كشيدند و فرمودند: «اينها راه‌هايى است كه بر هر راهى از آن شيطانى است كه دعوت به سوى آن كند.» پس از آن، اين آيه شريفه را قرائت فرمودند [٢].

[١] «و به‌درستى كه اين است راه راست من، از آن پيروى كنيد، و به راه‌هاى گوناگون نرويد كه شما را از راه خدا پراكنده مى‌كند».

[٢] متن خبر به نقل از عبداللَّه بن مسعود، اين است: «أنّه خطّ خطّاً ثمَّ قال: هذَا سَبِيلُ الرشد، ثمَّ خَطَّ عن يمينِهِ و عن شِمالِهِ خطوطاً، ثمَّ قال: وَهذِهِ سُبُلٌ على كُلّ سَبِيل منها شَيْطانٌ يَدْعُو إلَيْهِ، ثُمَّ تَلا هذه الآية: «وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ ...»». (تفسير جوامع الجامع، ج ١، ص ٤٢٠؛ التفسير الكبير، ج ١٤، ص ٣)