موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٢ - مقاله دوم در بيان شمّهاى از حقيقت عقل و جهل و بيان مراد حديث شريف

است و تعيّنِ اوّلِ فيض مقدس و مشيّت مطلقه است و كينونت عذبيه ماء است‌ [١] و نور نبىِّ خَتمى در عالم تخليق و ابداع است‌ [٢]؛ و انكار آن، موجب و مستلزم انكار بسيارى از ضروريات عقل و دين است؛ از قبيل تصوّر اشرف از واجب تعالى در نظام وجود، و تحديد واجب- جلَّت قُدرته- و تجسيم آن ذات مقدس، و راه‌يافتن جهل و عجز و بُخل در آن ساحت قدس، و امثال آن، كه تعديدش موجب تطويل است؛ فضلًا از بحث و تحقيقش. گرچه آنان كه منكر آنند از بزرگان محدّثين‌ [٣]، توجه به توالى فاسده و لوازم باطله آن نداشته‌اند؛ زيرا كه اين از لوازم خفيّه‌اى است كه با ممارست در علوم حقيقيه توحيد و تجريد ظاهر شود، و اهل حديث و ظاهر از آن ذاهل و غافل بودند، لهذا در دامن قدس و طهارت آنها نقصى وارد نشود؛ زيرا كه گمان نموده‌اند كه قول به عالم عقلى و مجرّد، مستلزم نفى حدوث عالم است؛ با آن‌كه بعضى از محققين و اكابر بزرگ‌ [٤]، تشمير ذيل تحقيق فرموده و اثبات حدوث زمانى عالم نموده،

[١] اين تعبير مُتَّخذ از حديث امام باقر عليه السلام است كه فرمودند: «لَوْ عَلِمَ النّاسُ كَيْفَ ابْتِداءُالْخَلْقِ ما اخْتَلَفَ اثْنانِ، إنَّ اللّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَبْلَ أنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ قالَ: كُنْ ماءً عَذْباً أخْلُقْ مِنْكَ جَنَّتي وَأهْلَ طاعَتي ...»؛ «حضرت امام باقر عليه السلام فرمودند: اگر مردم مى‌دانستند كيفيت شروع خلقت را هيچ دو نفرى با هم اختلاف نمى‌داشتند. همانا خداوند عزّ وجلّ قبل از اين‌كه مخلوقات را بيافريند فرمود: آب گوارا باش تا از تو بهشت و اهل اطاعتم را خلق كنم». (الكافي، ج ٢، ص ٦، «كتاب الإيمان و الكفر»، باب ٢، حديث ١)

[٢] اشاره است به حديث پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم كه فرمودند: «أوّل ما خلق اللَّه نورى». (عوالي اللآلي، ج ٤، ص ٩٩، حديث ١٤٠)

[٣] گويا مراد، علّامه مجلسى رحمه الله است در: مرآة العقول، ج ١، ص ٢٧ و ٦٦؛ بحار الأنوار، ج ٦١، ص ١٠٤.

[٤] الحكمة المتعالية، ج ٥، ص ١٩٤، و ج ٧، ص ٢٨٩.