موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٤٢ - فصل سوم در فرق ميان خوف كه از جنود عقل و رحمان است و ميان قنوط كه از جنود جهل و شيطان است

حساب و وعيد به عذاب و عقاب است و يا از رؤيت نقصان و تقصير خود در قيام امر است، و هيچ يك از اين امور منافات ندارد با رجاء و وثوق به رحمت.

و ثمره و نتيجه آن، شدّت قيام به امر و كمال مواظبت در اطاعت است؛ منتها آن‌كه غايت افعال با هر يك از اين مبادى مختلف شود؛ چنانچه آن كس كه رؤيت جلال و عظمت حق- جلّ و علا- او را دعوت به عمل كرده، غايت عمل او تعظيم عظيم وتجليل جليل است ولسانش «وَجَدْتُكَ أهْلًا لِلْعِبادَةِ فَعَبَدْتُكَ» [١] مى‌باشد.

اينان هم خوفشان غير از خوف ديگران و هم عملشان غير از عمل سايرين است. اينها را با بهشت و جهنّم سروكار نيست و با جزاى اعمال و سزاى افعال، نظرى نمى‌باشد.

و آن كس كه خوف عذاب و عقاب و ترس بأس و حساب [او را] به عمل كشانده، غايت او خلاصى از آن و رسيدن به مقابلات آن است، و آن كس كه رؤيت نقص و قصور خود موجب خوف شده و او را به عمل وادار كرده، غايت او رفع نقص است به اندازه ميسور و رسيدن به كمال است به مقدار مقدور.

و اما قنوط و يأس از رحمت حق، برگشت كند به تقييد و تحديد رحمت الهى و قصورِ غفران و عفو حق از اندام بى‌اندام خود، و اين قنوط، از اكبر كبائر است، بلكه الحاد به اسماء الهى و باطنش كفر باللَّه العظيم است و جهل به مقام مقدّس حق و حضرات اسماء و صفات و افعال او است.

و اثر و نتيجه اين نوميدى و قنوط و حرمان و يأس، بازماندن از عمل و

[١] اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمودند: «... تو را شايسته عبادت يافتم، پس آنگاه تو را عبادت‌كردم». (بحار الأنوار، ج ٤١، ص ١٤، حديث ٤)