موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٢٠ - فصل دوم در بيان فوائد تسليم

فقط، و چون مراد از تسليم، تصديق در تمام اشياء است، مقابل بايد شك را قرار داد [١].

و اين كلام، خالى از مناقشه نيست؛ زيرا نفوس وَهمانيه در تمام اشياء شك نمى‌كنند، بلكه گاهى هم جزم بر خلاف پيدا مى‌كنند، و گاهى هم انكار و جحود مى‌كنند و تكذيب و ردّ مى‌نمايند.

و ممكن است كه تسليم حق نشدن، چون نوعاً ملازم با شك است، از اين جهت در مقابل، قرار داده شده است، و شايد مراد از شك، خلاف يقين باشد؛ چنانچه ائمّه لغت بر آن تصريح كردند [٢]، و مقصود از خلاف يقين، اعمّ از شك متعارف باشد كه حالت ترديد است.

فصل دوم در بيان فوائد تسليم‌

] «تسليم» يكى از صفات نيكوى مؤمنين است كه به واسطه آن طىّ مقامات معنويه و معارف الهيه شود، و كسى كه تسليم پيش حق و اولياء خدا شود و در مقابل آنها چون‌وچرا نكند و با قدم آنها سير ملكوتى كند، زود به مقصد مى‌رسد. از اين جهت، بعضى از عرفاء گويند كه مؤمنين از حكماء نزديك‌تر به مقصد و مقصود هستند؛ زيرا كه آنها قدم را جاى پاى پيامبران مى‌گذارند و حكماء مى‌خواهند با فكر و عقل خود سير كنند، و البته آن‌كه تسليم راهنمايى‌

[١] شرح اصول الكافي، صدر المتألِّهين، ج ١، ص ٤٥٠.

[٢] ر. ك: الصحاح، ج ٤، ص ١٥٩٤؛ لسان العرب، ج ٧، ص ١٧٤؛ تاج العروس، ج ٧، ص ١٥٠.