موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٤٦ - فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب

فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب‌

] بدان‌كه قساوت، عبارت از غلظت و شدّت و صلابت قلب است. يُقالُ: «قَسا قَلْبُهُ قَساوَةً وَقَسْوَةً وَقَساءً؛ غَلُظَ وَصَلُبَ، وَحَجَرٌ قاسٍ؛ أيْ صُلْبٌ» [١].

و در مقابل آن لين و رقّت است، چنانچه در آيه شريفه [٢٢] از سوره زمر فرمايد: أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ‌ [٢].

در اين‌جا، مقابل شرح صدر كه ملزوم قبول حق است، قساوت قلب را كه ملزوم عدم قبول حق است، قرار داده، و پس از اين آيه، لينت و رقّت قلب را كه مقابل حقيقى قساوت است، مذكور داشته، چنانچه فرمايد (دنباله اين آيه):

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى‌ ذِكْرِ اللَّهِ ... [٣].

و بايد دانست كه ميان قساوت و غضب، فرق بيّن است؛ زيرا كه قساوت اين بود كه ذكر شد، و اما غضب، پس آن، يك حركت و حالت نفسانيه‌ايست كه به‌

[١] الصحاح، ج ٦، ص ٢٤٦٢؛ لسان العرب، ج ١١، ص ١٦٨.

[٢] «پس آيا كسى كه خدا سينه‌اش را براى [پذيرش‌] اسلام گشاد كرده [همانند كسى است كه تاريك دل مى‌باشد؟] پس او بر نورى از سوى خداوند است، پس واى بر آنان‌كه از سخت‌دلى ياد خدا نمى‌كنند، اينان هستند كه در گمراهى آشكارند». (الزّمر (٣٩): ٢٢)

[٣] «خداوند زيباترين گفتار را [به صورت‌] كتابى متشابه، كه متضمّن وعده و وعيد است، نازل كرده تا آنان‌كه از پروردگارشان در هراس هستند، پوست بدنشان از آن به لرزه در افتد، سپس پوست و دل ايشان به ياد خدا نرم مى‌گردد». (الزّمر (٣٩): ٢٣)