موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٩٦ - فصل ششم در بيان تحصيل ملكه حلم است

قوا است- [١] بنابراين، تمام آثار ظاهريه در روح، و آثار معنويه در ملك بدن سرايت مى‌كند. پس اگر كسى در حركات و سكنات مواظبت كند كه با سكونت و آرامش رفتار كند و در اعمال صوريه مانند اشخاص حليم رفتار كند، كم‌كم اين نقشه ظاهر به روح سرايت كند و روح از آن متأثر شود، و نيز اگر مدّتى كظم غيظ كند و حلم را به خود ببندد، ناچار اين تحلّم به حلم منتهى شود و همين امرِ تكلّفىِ زورى امر عادى نفس شود، و اگر مدتى انسان، خود را به اين امر وادار كند و مواظبت كامل از خود كند و مراقبت صحيح نمايد، نتيجه مطلوبه البته حاصل شود، و در آثار شريفه اهل بيت وحى عليهم السلام اين علاج مذكور است.

در وسائل، از نهج البلاغه نقل كند كه مولاى متّقيان عليه السلام فرمود: «اگر نمى‌باشى حليم، پس حلم را به خود ببند؛ زيرا كه كم است كه كسى خود را شبيه به قومى كند مگر آن‌كه اميد است از آنان شود» [٢]. و از حضرت صادق نيز روايت است كه «اگر حليم نيستى، تحلّم كن» [٣].

[١] الحكمة المتعالية، ج ٨، ص ٢٢١، فصل ٤ از باب ٥، و ج ٩، ص ٥٦، فصل ٥ از باب ٨.

[٢] متن فرمايش على عليه السلام اين است: «إنْ لَمْ تَكُنْ حَلِيماً فَتَحَلَّمْ، فَإنَّهُ قَلَّ مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ إلَّاأوْشَكّ أنْ يَكُونَ مِنْهُمْ». (وسائل الشيعة، ج ١٥، ص ٢٦٨، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهاد النَّفس»، باب ٢٦، حديث ١٤؛ نهج البلاغة، ص ٥٠٦، حكمت ٢٠٧)

[٣] متن حديث، چنين است: «إذا لَمْ تَكُنْ حَلِيماً فَتَحَلَّمْ». (الكافي، ج ٢، ص ١١٢، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الحلم»، حديث ٦)