موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٢٨ - فصل دوم در بيان دخالت رفق در امور انسان

كه با رام‌شدن آن، تمام قواى ظاهره و باطنه رام شود، و فتح قلوب از فتح ممالك بالاتر است.

خدمت‌هاى از روى صداقت و جانفشانى‌ها، همه از فتح قلوب است. با فتح قلوب، فتح ممالك نيز شود. فتوحات اسلاميه در اثر فتح قلوب نظامى اسلامى بود، والّا با آن عدِهّ و عُدّه، اين پيشرفت‌ها غير ممكن بود.

بالجمله، رفق و مدارا، در پيشرفت مقاصد، از هر چيز مؤثّرتر است، و چنانچه در مقاصد دنيايى چنين است، در مقاصد دينى از قبيل ارشاد و هدايت مردم رفق و مدارا از مهمّات است كه بدون آن، اين مقصد شريف عملى نخواهد شد.

خداى تبارك و تعالى پس از آن‌كه حضرت موسى و هارون عليهما السلام را مأمور فرمود كه پيش فرعون بروند و او را دعوت و ارشاد كنند، از جمله دستوراتى كه به آنها مى‌دهد، مى‌فرمايد: اذْهَبا إِلى‌ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى‌^ فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى‌ [١]. دل سخت فرعون را- كه أنانيتش به جايى رسيده بود كه به دعوى الوهيت برخاسته بود- باز با رفق و مدارا بهتر مى‌توان به دست آورد. از اين جهت مى‌فرمايد: «برويد پيش فرعون سركشِ ياغى، و با او با نرمى و رفق سخن بگوييد، شايد اين سخن نرم او را متذكر خدا كند، و از روز جزا بترسد».

و اين دستور كلّى است از براى هدايت‌كنندگان راه حق كه راه فتح قلوب را باز مى‌كند. چنانچه خداى تعالى پيغمبر بزرگ خود را ستايش مى‌فرمايد كه «تو بر خُلق بزرگ هستى» [٢]، البته براى چنين مقصد بزرگ، خُلق بزرگ لازم است كه‌

[١] طه (٢٠): ٤٣- ٤٤.

[٢] «وَإنَّكَ لَعَلَى‌ خُلُقٍ عَظِيمٍ». (القلم (٦٨): ٤)