موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٤٦ - فصل سوم در فرق ميان خوف كه از جنود عقل و رحمان است و ميان قنوط كه از جنود جهل و شيطان است

اميرالمؤمنين فرمايد: «اين آيه شريفه، محكم‌ترين آيات است» [١]. و ظاهر اين آيه شريفه آن است كه خود عمل خوب و بد را مى‌بينيم.

در آيه ٣٠ آل‌عمران فرمايد: يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ [٢].

اگر اعمال بنى‌الانسان نبود و صورت‌هاى غيبى عمل‌هاى زشت ما نبود، جهنّمى نبود و همه عالم غيب بَرْد و سلامت بود.

و در عين حال، جهنم، باطنش صورت لطف و رحمت الهى است كه براى تخليص مؤمنان معصيت‌كار و رساندن آنها را به سعادت ابد، چاره منحصره است؛ زيرا كه فطرت مخموره صافيه انسان، چون طلايى است كه در ايّام عمر، آن را مغشوش و مخلوط به مس نموده باشيم. بايد آن طلا را با كوره‌ها و آتش‌هاى ذوب كننده خالص نمود و از غلّ و غشّ بيرون آورد؛ «النّاسُ مَعادِنُ كَمَعادِنِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ» [٣].

پس جهنم براى كسانى كه فطرتشان به‌كلى محجوب نشده و به كفر و جحود و نفاق نرسيده باشند، رحمت است در صورت غضب.

[١] در شرح چهل حديث مؤلف قدس سره مى‌فرمايد: در صافى از مجمع نقل مى‌كند كه ازحضرت امير عليه السلام حديث مى‌كند كه «هي أحكم آية في القرآن» اما در تفسير صافى مطبوع چنين آمده است: «قرئ يره بضمّ الياء فيهما ورواها في المجمع عن علي عليه السلام، قيل: هي أحكم آية في القرآن» و در مجمع چنين آمده: «قال عبداللَّه بن مسعود: أحكم آية في القرآن ...». (ر. ك: تفسير الصافي، ج ٥، ص ٣٥٨؛ مجمع البيان، ج ١٠، ص ٨٠٠)

[٢] «روزى كه هر كس كار نيك و كار بد خود را، در برابر خود حاضر مى‌بيند».

[٣] «مردم معدن‌هايى چون معدن‌هاى طلا و نقره مى‌باشند». (الكافي، ج ٨، ص ١٧٧، حديث ١٩٧)