موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢٥ - فصل دوم اصلاح نفس از جحود

نورانيت و تصديق فايده دارد، بر دو نوع است: يكى اعمال قلبيه، و ديگر اعمال قالبيه است.

و مراد از اعمال قلبيه در اين مقام، اعمالى است كه فطرت را به حالت اوّليه خود برگرداند و استرجاع روحانيت فطريه كند، و عمده آن توبه است به شرايط باطنيه و ظاهريه آن، و ما حقيقت توبه و مُقوّمات و شرايط آن را در باب خود هم، در اين رساله بيان مى‌كنيم، ان شاء اللَّه، و شرحى از آن را در كتاب شرح اربعين حديث مذكور داشتيم‌ [١].

و پس از آن، اشتغال به تزكيه و تطهير قلب و تصفيه و تلخيص آن از غواشى طبيعيه- كه عمده آن حُبّ دنيا و خودخواهى و خودبينى و خودرأيى است- پيدا كند كه از مهمّات باب سلوك الى اللَّه است كه اهل مجاهده و سلوك، به آن از هر چيز، بيشتر اهميت دهند، و در اين اوراق، شمّه [اى‌] از هر يك مذكور خواهد شد در محل خود، إن شاء اللَّه تعالى.

و اما عمل قالبى در اين مقام، اعمالى است كه نفس را متذكّر احوال خود كند و از خواب گران و سكر طبيعت برانگيزد، و آن، اشتغال به اذكار وارده از اهل‌بيت وحى و طهارت است با شرايط آن- كه عمده، حضور قلب است- به مقصد تذكّر نفس و بيدار نمودن آن، در اوقاتى كه اشتغال نفس به كثرت و دنيا كمتر باشد؛ مثل اواخر شب و بين‌الطلوعين.

در كافى شريف روايت كند كه خداى تعالى به عيسى فرمود: «اى عيسى! نرم كن براى من قلبت را و بسيار ياد من كن در خلوت‌ها، و خشنودى من در آن است كه در دعا تَبَصْبُصْ كنى؛ يعنى از روى خوف و رجا و ذلّت و خوارى به من‌

[١] شرح چهل حديث (اربعين حديث)، امام خمينى قدس سره، ذيل حديث هفدهم.