اسلام پاسدار شخصیت و کرامت و شرف انسانی است و راهنمای او به اصلاح زندگی مادی علاوه بر زندگی معنوی است. اسلام میگوید نصیب خود را از دنیا فراموش مکن (و لاتنس نصیبک من الدنیا و احسن کما احسن اللَّه الیک). اسلام میگوید: لیس منا من ترک دنیاه لاخرته او ترک آخرته لدنیاه و امثال اینها.

اسلام طرفدار پیکارجویی و مؤثر بودن در تحولات جامعه و هدف اجتماعیداشتن است:

اسلام تجارت، زراعت، درختکاری، دامداری و بالاخره هر شغل و حرفه مفیدی را مقدس میشمارد. اسلام دعوت به پیکارجویی و مبارزه و تأثیر در تحولات جامعه مینماید.

ترک دنیا آنگاه مذموم است که ضد توجه به زندگی، ضد توجه به کار و شغل و حرفه و عمران و پیشروی وسایل مادی، ضد پیکارجویی و مبارزه، ضد مؤثر بودن در تحولات جامعه، ضد احقاق حقوق و ضد آزادیخواهی و عدالتخواهی و طرفدار بیطرفی و کنارهگیری در این جهت باشد، طرفدار فقر و درماندگی و ذلت و توسری خوری باشد. اسلام ضد هیچیک از اینها نیست، بلکه طرفدار اینهاست. اسلام ضد معبود قرار گرفتن پول و مادیات است که منافی شخصیت انسانی است. اسلام ضد اطمینان و سکون و دلبستگی به دنیاست، ضد این است که حد آخر هدف انسان همین زندگی دنیا باشد، ضد کمال مطلوب واقع شدن مادیات است، همچنین ضد این است که انسان عملًا و عادتاً خود را وابسته و اسیر نماید، اما ضد تسلط بر دنیا و علاقه عملی به دنیا و مؤثر بودن و اداره کردن نیست بلکه مشوق آن است. تعالیم اسلام انگیزه تکاپو و جنبش و پیکار انسان در راه بهبود زندگی است.

خلاصه مطلب: آنچه در اسلام راجع به تحقیر دنیا و به نام تحقیر دنیا داریم مربوط به چگونگی زندگی و دیگر هدف زندگی است که برای چه باشد نه مربوط به اصل زندگی، یعنی اسلام طرفدار رو آوردن به زندگی [١] است نه پشت کردن به زندگی. ترک دنیا به معنی پشت کردن

[١]. رو آوردن به زندگی، به سرمایهها و مایحتاج مادی فردی و اجتماعی و سرمایههای معنوی. از نظر سرمایههای معنوی، اسلام طرفدار قلع و قمع میلها نیست زیرا هر میلی نیرویی است، بلکه طرفدار پرورش دادن میلهای عالیتر است و طرفدار خروج از انحصار و بستگی.