میرویم سراغ تاریخ و سنت و حدیث مسلمین. میبینیم نه تنها آن فرقهای که شیعه نامیده میشوند و طرفدار اهل بیت هستند، بلکه آن فرقهای هم که طرفداری بالخصوصی از اهل بیت ندارند، در معتبرترین کتابهایشان هنگام بیان شأن نزول آیه، آن را در وصف اهل بیت پیغمبر دانستهاند و در آن جریانی که میگویند آیه در طی آن نازل شد، علی علیه السلام هست و حضرت زهرا و حضرت امام حسن و حضرت امام حسین و خود رسول اکرم. و در احادیث اهل تسنن است که وقتی این آیه نازل شد، امُّ سَلَمه [١] که یکی از زنهای پیغمبر است میآید خدمت حضرت و میگوید: یا رسولاللَّه! آیا من هم جزء اهلالبیت شمرده میشوم یا نه؟ میفرماید: تو به خیر هستی ولی جزء اینها نیستی.

[نقل] این [مطلب] هم یکی و دوتا نیست، عرض کردم در روایات اهل تسنن زیاد است.

همین آیه را ما میبینیم که در لابلای آیات دیگری است و قبل و بعدش همه درباره زنهای پیغمبر است. قبلش این است: یا نِساءَ النَّبِی لَسْتُنَّ کأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ [٢] ای زنان پیغمبر! شما با زنان دیگر فرق دارید (البته نمیخواهد بگوید امتیاز دارید)، گناه شما دو برابر است زیرا اگر گناهی بکنید اولًا آن گناه را مرتکب شدهاید و ثانیاً هتک حیثیت شوهرتان را کردهاید، دو گناه است؛ کار خیر شما هم دو برابر اجر دارد چون هر کار خیر شما دو کار است؛ همچنان که اینکه میگویند ثواب کار خیر سادات و گناه کار شرشان مضاعف است نه از باب این است که مثلًا یک گناه درباره اینها با دیگران فرق دارد، بلکه بدین جهت است که یک گناه آنها میشود دو گناه. به عنوان مثال اگر یک سید- العیاذ باللَّه- مشروب بخورد، غیر از اینکه شراب خورده یک کار دیگر هم کرده و آن این است که چون منسوب به پیغمبر و ذرّیه پیغمبر است، هتکی هم از پیغمبر کرده است. کسی که میبیند فرزند پیغمبر این طور علنی بر ضد پیغمبر عمل میکند، در روح او اثر خاصی پیدا میشود.

در این آیات ضمیرها همه مؤنث است: لَسْتُنَّ کأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَیتُنَ. معلوم است که مخاطب، زنهای پیغمبرند. بعد از دو سه آیه یکمرتبه ضمیرْ مذکر میشود و به همین آیه میرسیم:

إِنَّما یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ (نه عَنْکنَّ) الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یطَهِّرَکمْ تَطْهِیراً. بعد دو مرتبه ضمیرْ مؤنث میشود. قرآن هیچ کاری را به گزاف نمیکند. اولًا در اینجا کلمه «اهلالبیت» آورده و قبلًا همهاش نساءالنّبی است: یا نِساءَ النَّبِی. یعنی عنوان نساءالنبی تبدیل شد به عنوان اهلالبیت پیغمبر. و ثانیاً ضمیر مؤنث تبدیل شد به ضمیر مذکر. [اینها] گزاف و لغو نیست، لابد مطلب دیگری میخواهد بگوید غیر از آنچه که در آیات پیش بوده است. آیات قبل و بعد از این آیه، همه تکلیف و تهدید و خوف و رجاء و امر است راجع به زنان پیغمبر: وَ قَرْنَ فِی بُیوتِکنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِیةِ در

[١]. او زنی است که در میان ما شیعه فوقالعاده احترام دارد، بعد از خدیجه مجلّلترین زن پیغمبر است. در میاناهل تسنن هم خیلی محترم است. از نظر آنها بعد از خدیجه و عایشه، امّ سلمه است.[٢]. احزاب/ ٣٢.