مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٤ - نظریه لامارک
کشیدهتر شده است [١]. او میگوید انتقال از راه وراثت شرطش این است که این خصوصیت در هر دو جنس نر و ماده باشد. بعد که این دو توالد کردهاند، بچهای که از اینها به وجود آمده، از همان ساعت اول با گردن مثلا یک سانتیمتر بلندتر به دنیا آمده است. بچه او هم که بزرگ شده، در همین محیط بوده و باز مجبور بوده است از برگهای درختها استفاده کند و گردن خودش را کش بیاورد. گردن نسل بعدی مثلا دو سانتیمتر از نسل پیشین درازتر بوده است و همین طور ... تا به اینجا رسیده است.
روی همین حساب خواسته است تمام تغییرات و اختلافاتی را که میان انواع موجودات زنده هست توجیه کند. مثلا انسان که حالا به این شکل مستویالقامه است و روی دو پا راه میرود و دستهایش این طور و انگشتهایش این طور است، او میگوید این انسان با آن گوسفند در ابتدا یک جور بودهاند و این، محیطهای مختلف است که گوسفند را تدریجا به آن شکل خاص درآورده است و انسان را به این شکل خاص.
او همچنین نفی میکند که غیر از محیطْ چیز دیگری هم تأثیر داشته باشد و حتی مدعی شده است طیوری که تصویر آنها در معابد و مقابر قدیم مصر هست با طیوری که امروز در خود محیط مصر وجود دارد، یک شکل و یک وزن دارند و هیچ گونه تغییری در آنها پیدا نشده است؛ میگوید باید هم همین جور باشد و اگر تغییری پیدا میشد عجیب بود، چون محیط همان محیط است، و چون محیط وضع ثابتی داشته است اینها وضعشان ثابت مانده؛ اگر محیط تغییر میکرد وضع اینها هم تغییر میکرد.
بنابراین لامارک معتقد به یک سیر صعودی در تشکیل ساختمان حیوانات است و میگوید این امر غیرقابل تردید است. من قسمتی از حرفهای لامارک را نوشتهام تا در اینجا برایتان بخوانم.
او میگوید:
به هر نسبت که [به سبب] موقعیت و آب و هوا، طرز زندگی یا عادات افرادی از یک گونه دچار تغییر میگردد، به همان نسبت اعضا و شکل و حتی ساختمان جانور یا گیاه نیز تحول مییابد. تا تغییری در شرایط یک محیط زیستی داده نشود، موجودات زنده آن محیط تغییر ساختمان نخواهند داد.
[١]
. مثل اینکه میگویند بازی والیبال قد انسان را بلند میکند.