پیغمبر اکرم مکه را بدون خونریزی، بدون هیچ ناراحتی و بدون اینکه کوچکترین آسیبی به کسی برسد فتح کرد. شاید پیغمبر اکرم که اینهمه عنایت داشت به اینکه مکه را بدون خونریزی فتح کند، غیر از مسأله حرمت کعبه که میخواست محفوظ بماند، این مسأله را نیز در نظر داشت. اگر در جای دیگر میجنگیدند، چنانچه صد مسلمان هم کشته میشدند، کسی به حساب چیزی نمیگذاشت، ولی اگر در فتح مکه به مسلمانها آسیبی میرسید، میگفتند ببینید! همان کاری که بر سر اصحاب فیل آمد، بر سر اصحاب محمّد آمد. پیغمبر اکرم مکه را آنچنان فتح کرد که خون هم از دماغ کسی نیامد، نه از مسلمین و نه از کفار. فقط خالد بن ولید روی کینههای خودش، در گوشهای از مکه که عدهای مقاومت میکردند، دو سه نفر از آنها را کشت. بعد که این خبر به پیغمبر اکرم رسید عجیب آنها را تهدید کرد که چرا چنین کاری کردید؟! و تبرّی جست: خدایا من از تو تبرّی میجویم از کاری که این مرد کرد و من هرگز به این کار راضی نبودم.

این بود که فتح مکه از نظر روانی اثر فوقالعادهای در مردم جزیرةالعرب گذاشت. گفتند معلوم میشود که وضع دیگری است. محمّد صلی الله علیه و آله آمد مکه را تصرف کرد و هیچ آسیبی هم به او نرسید.

بعد از این بود که دیگر مردم جزیرةالعرب تسلیم میشدند، هی آمدند و اسلام اختیار کردند. آیه قرآن میفرماید: لا یسْتَوِی مِنْکمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِک أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا [١] در نزد خدا مردمی که قبل از فتح مکه برای اسلام فداکاری جانی یا مالی کردند، با آنها که بعد از فتح مکه چنین کردند برابر نیستند؛ چون قبل از فتح مکه هنوز مسلمین در اقلیت بودند [و این اعمال آنها] روی ایمان کامل بود ولی بعد از فتح مکه مردم خود به خود میآمدند [و اسلام اختیار میکردند.] ایمان بعد از فتح مکه ارزش ایمان قبل از فتح مکه را نداشت.

پس در اینکه روز فتح مکه روز پیروزی عظیمی برای اسلام است هیچ بحثی نیست و ما هم بحثی نداریم.

گفتیم برخی گفتهاند شاید مقصود از روزی که قرآن اینهمه به آن اهمیت میدهد (الْیوْمَ یئِسَ الَّذِینَ کفَرُوا مِنْ دِینِکمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دِینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتِی) روز بزرگ فتح مکه باشد. (همان طور که عرض کردم دلیلی در لفظ یا در تاریخ برای اثبات این سخن نیست.)

[١]

. حدید/ ١٠.