مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٥ - قرآن خدا را به زیباترین وجه توصیف کرده است
میکند جاذبه دارد، جمیل است، زیباست، شایسته است که محبوب و مطلوب بشر قرار بگیرد، بلکه تنها چیزی که شایسته است به تمام معنا مطلوب و محبوب بشر قرار بگیرد اوست. به گونهای خدا را به انسان میشناسانند که در انسان نوعی اشتعال ایجاد میشود یعنی انسان برافروخته میشود، در او عشق و حرکت به سوی آن خدا به وجود میآید، شبزندهداریها به وجود میآورد، تشنگی در روزها به وجود میآورد که برای این خدا تشنگیها میکشد، گرسنگیها میکشد، شبزندهداریها پیدا میکند، «تُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوالِکمْ وَ أَنْفُسِکمْ» [١] میشود، جان در راه این خدا فدا میکند، مال در راه این خدا فدا میکند. اصلا ارسطو قادر نیست که خدا را به این شکل به بشر بشناساند. [میگوید] علةالعلل. همه علتهای دنیا در یک نقطه متمرکز میشود. بسیار خوب در یک نقطه متمرکز بشود، آخرش چی؟ اما آن خدایی که ما در قرآن میبینیم، غیر از اینکه علةالعلل است یا به تعبیر قرآن «الْاوَّل» است اولِ مطلق است، همه چیز از آنجا پیدا شده، عمده مطلبْ آن «الْاخِر» بودنش است یعنی آن که- باز به تعبیر قرآن- همه اشیاء طبعا به سوی او بازگشت میکنند و به سوی او میروند و نهایت همه چیز به سوی اوست. ایندو از زمین تا آسمان فرق میکنند.
این جور خدا را توصیف کردن یعنی خدا را روبروی خلقت قرار دادن، نه [تنها] در پشت سر خلقت. علةالعلل، خدا را در پشت سر خلقت قرار میدهد یعنی این خلقتی که دارد همین طور حرکت میکند، در آن [عقب] یک علت نهایی بوده است که این دستگاه را به وجود آورده. اما قرآن اصلا به این مطلب قناعت نمیکند، همین طور که میخواهد بگوید در پشت سرت یک قدرت اساسی است که تو را و همه عالم را به وجود آورده است، عمده این است که میگوید اینکه تو به سوی جلوی روی خود داری میروی باز به سوی او داری میروی، از او آمدهای و به سوی او میروی، و بالاتر اینکه قرآن مخصوصا اصرار دارد که بگوید همه چیز به سوی او میرود:«أَ فَغَیرَ دِینِ اللَّهِ یبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» [٢] چه میگویند اینها؟! اینها غیر از دین خدا چیز دیگری را میخواهند و حال آنکه هرچه هست و هرکه هست، بالا و پایین، تسلیم راه اوست؟ «إِنْ کلُّ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِی الرَّحْمنِ عَبْداً» [٣] ای بشر تو از عبودیت او میخواهی سرپیچی کنی و حال آنکه هر که هست و هرچه هست عبد و بنده و مطیع او هستند و هرکاری که میکنند فرمان او را میبرند؟ این خورشید مسخر اوست و این ماه مسخر اوست و این ستارگان همه مسخر او هستند و همه چیز مسخر اوست.
قرآن خدا را به شکل بسیار زیبایی توصیف میکند به گونهای که او را شایسته دلبستگی بشر
[١]. صف/ ١١.[٢]. آل عمران/ ٨٣.[٣]. مریم/ ٩٣.