مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٦ - سبکهای مختلف در رفتار
برنده هستند. بعضی در سبکشان قاطع و برنده نیستند. بعضی در سبک خودشان فردی هستند یعنی تنها تصمیم میگیرند. بعضی اساساً حاضر نیستند تنها تصمیم بگیرند، آنجا هم که کاملًا مطلب برایش روشن است باز تنها تصمیم نمیگیرند، و این مخصوصاً در سیره پیغمبر اکرم عجیب است: در مقام نبوت، در مقامی که اصحاب آنچنان به او ایمان دارند که میگویند اگر تو فرمان بدهی خود را به دریا بریزیم به دریا میریزیم، در عین حال نمیخواهد سبکش انفرادی باشد و در مسائل تنها تصمیم بگیرد، برای اینکه اقلّ ضررش این است که به اصحاب خودش شخصیت نداده؛ یعنی گویی شما اساساً فکر ندارید، شما که فهم و شعور ندارید، شما ابزارید، من باید فقط دستور بدهم و شما عمل کنید. آن وقت لازمهاش این است که فردا هر کس دیگر هم رهبر بشود همینطور عمل کند و بگوید: لازمه رهبر این است که رهبر فکر و نظر بدهد و غیر رهبر هر که هست فقط باید ابزارهای بلاارادهای باشند و عمل کنند. ولی پیغمبر در مقام نبوت چنین کاری را نمیکند. شورا تشکیل میدهد که اصحاب چه بکنیم؟ «بدر» پیش میآید شورا تشکیل میدهد، «احد» پیش میآید شورا تشکیل میدهد: اینها آمدهاند نزدیک مدینه، چه مصلحت میدانید؟ از مدینه خارج بشویم و در بیرون مدینه با آنها بجنگیم یا در همین مدینه باشیم و وضع خودمان را در داخل مستحکم کنیم، اینها مدتی ما را محاصره میکنند، اگر موفق نشدند شکست خورده برمیگردند. بسیاری از سالخوردگان و تجربه کارها تشخیصشان این بود که مصلحت این است که در مدینه بمانیم. جوانها که بیشتر به اصطلاح حالت غروری دارند و به جوانیشان برمیخورد گفتند: ما در مدینه بمانیم و بیایند ما را محاصره کنند؟! ما تن به چنین کاری نمیدهیم، میرویم بیرون هر جور هست میجنگیم. تاریخ مینویسد خود پیغمبر اکرم مصلحت نمیدید که از مدینه خارج بشوند، میگفت اگر در مدینه باشیم موفقیتمان بیشتر است؛ یعنی نظرش با آن سالخوردگان و تجربه کارها موافق بود، ولی دید اکثریت اصحابش که همان جوانها بودند گفتند: نه یا رسول اللَّه! ما از مدینه میزنیم بیرون، میرویم در دامنه احد همان جا با آنها میجنگیم. جلسه تمام شد. یک وقت دیدند پیغمبر اسلحه پوشیده بیرون آمد و فرمود: برویم بیرون. همانهایی که این نظر را داده بودند، آمدند گفتند: یا رسول اللَّه! چون شما از ما نظر خواستید ما اینجور نظر دادیم، ولی در عین حال ما تابع شما هستیم. اگر شما مصلحت نمیدانید، ما بر خلاف نظر خودمان در مدینه